حقيقت توحيد را براى همگان آشكار كرده و فرموده است :
« لم تره الأبصار بمشاهدة العيان ، و لكن رأته القلوب بحقائق الإيمان ، لا يدرك بالحواس و لا يقاس بالناس ، معروف بالآيات ، منعوت بالعلامات ، لا يجور في قضيته ، بان من الاشياء و بانت الأشياء منه ؛
خداوند را هيچ چشمى به صورت مشاهدهء آشكار نمىبيند . امّا دلها و انديشههاى مردم با حقيقت و نور ايمان خدا را مىبينند . خداوند با حواسّ بشرى ادراك نمىشود و با معيارهاى عقلى به قياس درنمىآيد . بلكه خداوند با آيات و نشانههايش شناختهشده و با علامتهايى كه خود قرار داده است موصوف مىگردد . او همان كسى است كه در حكمش بيداد راه نداد . او از همهء چيزها مجزّا و همهء چيزها نيز از وى مجزّا مىباشند . « 1 »
امام باقر عليه السّلام همچنين در ضمن نهى از تفكّر و بحث دربارهء ذات خداوندى و نظريات و مفاهيمى كه در اين زمينه ارائه مىشود ، حدود توصيف خداوند را مشخّص نموده است . آن حضرت فرمودهاند :
« تكلموا فيما دون العرش ، و لا تكلموا فيما فوق العرش ، فانّ قوما تكلموا في اللّه فتاهوا » ؛
دربارهء هرچيزى بحث و گفتوگو كنيد ، امّا وقتى به عرش ( يعنى امور مربوط به ذات خداوند متعال ) رسيديد ، دست از گفتوگو برداريد . دربارهء آنچه بالاتر از عرش است ، تكلّم و بحث نكنيد . زيرا آنان كه دربارهء ذات خداوند به بحث پرداختهاند متحيّر و سرگردان شدهاند « 2 » .
امام باقر عليه السّلام همچنين دو معيار ايمان و اسلام را اينگونه توضيح دادهاند
هامش
( 1 ) . مختصر تاريخ دمشق 23 / 81 .
( 2 ) . محاسن / 238 .