نزديك مىنماياند و نزديك را دور ، و از همنشينى با فاسق بپرهيز چراكه او تو را به لقمه نانى يا كمتر از آن خواهد فروخت ، و از همنشينى با بخيل بپرهيز چراكه او تو را در شرايطى كه سخت به كمك مالى نياز دارى از مال خود محروم خواهد ساخت ، و از همنشينى با احمق بپرهيز چراكه چون خواهد به تو نفعى رساند ضرر مىرساند ، و از همنشينى با كسى كه قطع رحم مىكند بپرهيز كه من او را در كتاب خدا لعنتشده يافتم . . . « 1 » .
2 . فرزندم بر مصيبت بردبارى كن ، به حقوق ديگران تجاوز مكن ، و خواسته برادرت را در چيزى كه ضررش برايت از نفعش بيشتر است اجابت مكن « 2 » .
3 . فرزندم خداوند تو را بر من ترجيح نداده لذا تو را به مراعات حال من سفارش كرده است و مرا بر تو ترجيح داده لذا مرا از تو بيم داده است ، بدانكه بهترين پدر براى فرزند آن است كه محبت فرزند او را به تفريط در محبت نكشاند و بهترين فرزند آن است كه كوتاهىاش او را به حد عاق والدين نرساند « 3 » .
با بردگان
امام سجاد عليه السّلام با بندگان خود نيز با عطوفت ، مهربانى و مدارا رفتار كرده و با آنان چون فرزندان خود برخورد مىنمود ، محبت و مدارايى كه آنان زير سايه امام سجاد عليه السّلام مىديدند حتى در سايه پدران خود هم نديده بودند ، آن حضرت حتى بردگانى را كه مرتكب گناه مىشدند نيز مجازات نمىكرد « 4 » .
روزى يكى از بندگان خود را صدا كرد و او جواب آن حضرت را نداد بار دوم او را صدا كرد و باز جواب نداد بار سوم با كمال لطف و مدارا به او
هامش
( 1 ) . اصول كافى 2 / 376 ، الاختصاص 239 ، تحف العقول / 279 ، البداية و النهاية 9 / 105 .
( 2 ) . البيان و التبيين 2 / 76 ، العقد الفريد 3 / 88 .
( 3 ) . العقد الفريد 3 / 89 .
( 4 ) . اقبال الاعمال 1 / 443 - 445 مسندا از تلعكبرى از ابن عجلان از امام صادق عليه السّلام و به نقل از اقبال در بحار الانوار 46 / 103 - 105 و 98 / 186 - 187 .