برگرداندم . و بدين ترتيب امام سجاد عليه السّلام از مقابلهبهمثل پرهيز كرده و او را ترك كردند « 1 » .
3 . از نمونههاى بارز بردبارى امام سجاد عليه السّلام اين است كه مردى به او تهمت زده و بسيار دشنامش داد امام عليه السّلام فرمود : « اگر ما آنچنانيم كه گفتى خدا ما را بيامرزد و اگر ما چنان كه گفتى نبوديم خداوند تو را بيامرزد » « 2 » .
سخاوت
همه مورخان بر اين مطلب اتفاقنظر دارند كه امام سجاد از سخاوتمندترين افراد بوده و دست بخشش او همواره بر فقرا و مساكين گشوده بوده است و از جود و بخشش وى داستانهايى نقل كردهاند :
1 . محمد بن اسامه مريض شد امام عليه السّلام به عيادت او رفتند چون امام عليه السّلام در مجلس نشستند محمد شروع به گريه كرد امام عليه السّلام به او فرمود : « چهچيز تو را به گريه انداخته است » ؟ عرضه داشت : قرض دارم ، امام عليه السّلام فرمود : « چه مقدار بدهكارى ؟ » پاسخ داد : پانزده هزار دينار . امام فرمود : « قرضت بر عهده من » و از جابر نخاست تا قرض او را ادا نمود « 3 » .
2 . در كرم و سخاوتش همين بس كه هرروز ظهر در خانهاش نهار عمومى مىداد « 4 » .
3 . امام سجاد عليه السّلام به صورت پنهانى متكفل مخارج يكصد خانه بود كه در هركدام از آن عدهاى از مردم زندگى مىكردند « 5 » .
هامش
( 1 ) . مناقب آل ابى طالب 4 / 171 ، البداية و النهاية 9 / 105 .
( 2 ) . ارشاد 1 / 146 به نقل از عبيدلى نسابه م 270 ه در نسب آل ابى طالب .
( 3 ) . ارشاد 1 / 146 ، مناقب آل ابى طالب 4 / 136 و ر ك . البداية و النهاية 9 / 105 و سير الاعلام النبلاء 4 / 239 .
( 4 ) . تاريخ يعقوبى 2 / 259 چاپ بيروت .
( 5 ) . مناقب آل ابى طالب 4 / 166 نقل از امام باقر عليه السّلام و احمد بن حنبل ، كشف العمة 2 / 289 نقل از