جهان بشريت با چه واژگونى روبرو خواهد گرديد ، به تدوين احاديث همت گماشته و عليرغم اينكه اين كار به نوعى هماوردى و مخالفت با قدرتهاى حاكم آن زمان بود ، ياران خود را به اين كار تشويق و ترغيب مىنمودند چراكه از بزرگترين آرمانهاى آن بزرگواران حفظ و حراست و دفاع از شريعتى بوده كه خداوند ايشان را نگاهبان و امين آن قرار داده است .
ائمهء اطهار عليهم السّلام اولين پيشگامانى هستند كه براى حركت فرهنگى امت اسلام برنامهريزى كرده و در سايهء هدايت قرآن كريم و دستورات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اقيانوسهاى دانش و حكمت را براى امت روان ساختند ، البته آنان فقط به فعاليتى يكسويه در حركت فرهنگى امت اسلام اكتفا نكرده بلكه برنامهريزى ايشان شامل انواع دانشها و رشتههاى مختلف معرفت نيز مىگرديد .
امام امير المؤمنين از پيشگامان اين نهضت علمى و گشايندهء در انواع دانشهاى عقلى و نقلى و بنيانگذار اصول و قواعد آن است ، تعدادى از دانشمندان بزرگ به آن اعتراف داشته و در اين رابطه دست به تأليف كتاب زدهاند كتابهايى چون « تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام » نوشتهء سيد حسن صدر به اثبات اين مطلب از نقطهنظر تاريخى پرداختهاند .
از ديگر كسان كه به اين حقيقت اعتراف كردهاند استاد عباس محمود العقاد در كتاب « عبقريّة الامام علىّ » است آنجا كه مىنويسد امام امير المؤمنين عليه السّلام دروازهء سى و دو دانش را براى اولين بار گشوده و براى آنها اصول و قواعد پايهاى وضع كرده است .
علامه ابن شهر آشوب در كتاب « معالم العلما » مىنويسد :
حقيقت اين است كه امام امير المؤمنين اولين كسى است كه در تاريخ
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 278
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٧٨