فرمودند و آنگاه اقسام روزه را اينچنين براى آنان شرح دادند :
مسئله چنانكه شما گفتيد نيست ، روزه بر چهل گونه است كه ده نوع آن مثل روزهء ماه رمضان واجب است ، ده نوع آن حرام ، چهارده نوع اختيارى است كه مكلف اگر خواست مىگيرد و اگر نخواست افطار مىكند ، سه نوع روزهء اذن ، روزهء اباحه ، روزهء سفر ، و بالاخره روزهء مرض .
زهرى و بقيهء فقها از وسعت علم امام عليه السّلام و احاطهء آن حضرت به احكام دين ماتومبهوت شدند ، زهرى از ايشان درخواست كرد تا اين چهل نوع را براى آنها شرح دهد ، و امام عليه السّلام فرمودند :
اما انواع واجب روزه يكى روزهء ماه مبارك رمضان است ، ديگر روزهء دو ماه پياپى براى كسى كه يك روز از روزهء ماه رمضان را عمدا افطار كرده باشد ، ديگر روزهء دو ماه پياپى در قتل غير عمد براى كسى كه توان آزاد كردن بنده نداشته باشد ، خداوند متعال مىفرمايد : ( و هر كس مؤمنى را به اشتباه كشت ، بايد بنده مؤمنى را آزاد و به خانواده او خونبها پرداخت كند . . . تا آنجا كه مىفرمايد : و هركس [ بنده ] نيافت ، بايد دو ماه پياپى - بهعنوان توبهاى از جانب خدا - روزه بدارد ) « 1 » .
ديگر از روزههاى واجب ، دو ماه روزهء پياپى در كفارهء ظهار « 2 » است براى كسى كه توان آزاد كردن بنده نداشته باشد ، خداوند متعال مىفرمايد : ( و كسانى كه زنانشان را ظهار مىكنند ، سپس از آنچه گفتهاند پشيمان مىشوند ، بر ايشان [ فرض ] است كه پيش از آنكه با يكديگر همخوابگى كنند ، بندهاى را آزاد گردانند . اين [ حكمى ] است كه بدان پند داده مىشويد ، و خدا به آنچه انجام مىدهيد آگاه است و آنكس كه [ بر آزاد كردن بنده ] دسترسى ندارد ، بايد پيش از
هامش
( 1 ) . نساء / 92 .
( 2 ) . ظهار نوعى متاركه با همسر است كه مرد با تشبيه همسرش به مادر خود او را بر خود حرام مىكند كه اين كار در شريعت اسلام منسوخ شده و عمل به آن كفاره دارد .