دورانهاى مختلف ائمه عليهم السّلام را به بوتهء امتحانات علمى اندازند كه همهء اين امتحانها در تاريخ اسلام ثبت شده و منابع معتبر تاريخى آنها را نقل كردهاند و پيروزى هميشگى ائمه عليهم السّلام در اين امتحانات جاى هيچ شكى باقى نمىگذارد كه آن بزرگواران سزاوارترين اشخاص براى رهبرى الهى امت بودند ، چراكه مرجعيت علمى خود را در زمينههاى مختلف به روشنى براى همهء مردم و كسانى كه براى آگاهى از ميزان دانش آنان دست به امتحان آنها مىزدند به اثبات رسانده بودند .
در روايات شريف آمده است كه مؤمن با نور خدا مىبيند كه مضمون آيهء شريف :
وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ ؛
و از خدا پروا كنيد ، و خدا [ بدينگونه ] به شما آموزش مىدهد « 1 » پس آنچه كه شيعهء اماميه به آن معتقد است بعيد به نظر نمىرسد كه به امامانشان از جانب خدا الهام مىشود و خداوند دانش را به آنها القا كرده و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله دانش ، ادب و كمال خود را براى آنان به ميراث نهاده ، و آنان اهل بيت عليهم السّلام وحى و رسالت بوده و براى به ارث بردن علم و كمال ربانى كه در وجود مقدس پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله تبلور يافته بود از هركس ديگرى سزاوارتر مىباشند و هم آنانند كه پيامبر اكرم كه به نص قرآن مجيد :
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى » ؛
و از سر هوس سخن نمىگويد اين سخن بجز وحيى كه وحى مىشود نيست « 2 » به فرمان خدا براى تصدى مسئوليت مهم و عظيم رهبرى جامعه تعيينشان فرموده است .
نگاهى به تعداد دانشمندانى كه نزد ائمه عليهم السّلام شاگردى كردهاند و مقدارى از معارف آن بزرگواران را روايت نمودهاند بهترين شاهد بر گستردگى علوم و
هامش
( 1 ) . بقرة / 282 .
( 2 ) . نجم / 3 - 4 .