امام سجاد عليه السّلام در هرروز از ماه مبارك رمضان دستور مىدادند كه گوسفندى را سر ببرند و با آن غذا تهيه نمايند و چون غذا آماده مىشد مىفرمود : « كاسهها را بياوريد » و امر مىكرد كه همهء آن را ميان درماندگان ، بيوه زنان و يتيمان قسمت كنند تا اينكه ديگر چيزى از آن براى افطار خودش نمىماند و خود با نان و خرما افطار مىفرمود « 1 » .
از ديگر خيرات امام سجاد عليه السّلام در ماه مبارك رمضان آزاد كردن بردگان از بند بردگى بود ، اگرچه غلامان و كنيزان آن حضرت در سايهء او در كمال احترام مىزيستند و آن حضرت با آن همچون فرزندان خويش رفتار مىنمود ، امام سجاد هرگز غلام و كنيزى را به خاطر خطا مؤاخذه نمىكرد بلكه اشتباهات آنان را در نامهاى يادداشت مىكرد و در آخر ماه مبارك رمضان غلامان و كنيزان خود را جمع مىكرد و آن نامه را به آنها نشان مىداد و مىفرمود :
« با صداى بلند بگوييد : اى على بن الحسين همچنانكه گناهان ما را در نامهاى گرد آوردهاى پروردگارت آنچه از گناهان مرتكب شدهاى در نامهء عملت گرد آورده است ، در نزد او كتابى است كه سخن راست مىگويد و هيچ صغيره و كبيرهاى انجام ندادهاى مگر اينكه آن كتاب آن را شماره كرده است و همانگونه كه اعمال ما را اينجا حاضر كردهاى هرعملى كه انجام دادهاى در آن حاضر خواهى يافت ، پس چنانكه از خداوند اميد بخشايش دارى ، ببخش و درگذر و به همان نحو كه دوست دارى خداوند تو را عفو كند ما را عفو كن كه خدا را بسيار بخشنده ، مهربان و آمرزنده خواهى يافت و خدايت به هيچكس ستم روا نمىدارد . . .
اى على بن الحسين چنانكه نزد تو نامهاى است كه به راستى با ما از آنچه ناروا
هامش
( 1 ) . بحار الانوار 46 / 72 .