تنگى و فشارى به انجام مناسك خود بپردازد در حالىكه آنان از دشمنى حكومت اموى با اهل بيت عليهم السّلام و عواقب اين دشمنى نسبت به ياران و پيروان آنان كاملا آگاه بودند .
فعاليت علمى امام سجاد عليه السّلام به بار نشست ، مسجد شريف نبوى و خانهء امام عليه السّلام در طول سى و پنج سال - كه مدت امامت آن حضرت بود - شاهد دست اولترين فعاليتهاى علمى بودند ، امام عليه السّلام جويندگان همهء زمينههاى معرفت اسلامى را نهتنها در مكه و مدينه بلكه از سراسر جهان اسلام به خود جذب نمود و توانست هستهء مركزى يك مكتب فكرى با ويژگىهاى برجسته را بهوجود بياورد كه دانشآموختگان آن صاحبان انديشه ، محدثان و فقيهان بودند .
از بزرگترين خطرهايى كه امام سجاد عليه السّلام در راه جمعآورى نيروها و تكميل آمادگى دوباره با آن مواجه بودند ، از همگسستگى پيوندهاى شيعه و اضمحلال نيروهاى آن پس از شهادت امام حسين عليه السّلام بوده و راه دستيابى به اهداف فوق ايجاد آمادگى روانى عقيدتى ، زندهكردن اميد در دلها و برانگيختن ارادهها بود .
امام سجاد عليه السّلام به مدد اقدامات آرام و منظم توانست در آستانهء بازگشت كامل به حالت از دست رفتهء شيعه و فراهم آمدن قوى ، سالم ، جدى و حكيمانهء آمادگى مذكور قرار گيرد .
امام عليه السّلام رويّهء جهادى خاصى كه مطابق با ضرورتهاى اين مرحلهء مهم بود در پيش گرفتند كه مىتوان در چند سطح به بحث دربارهء آن پرداخت :
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 141
مساهمون: منذر حكيم
ص١٤١