تغيير و تبديل قرار گرفته و با اجتهادات اشتباهشان آنها را دگرگون ساختهاند ، كارى فوقالعاده دشوار است . به خوبى آگاه بود جامعهاى كه بر مبناى چنان اشتباهاتى رشد و نمو كرده باشد ، سرانجام روزى در برابر آن حضرت قرار خواهد گرفت و با جديّت در جهت نبرد با او به فعاليت خواهد پرداخت و در مسير اجراى طرحهاى سياسى هدفمند امام براى پياده كردن عدالت و پايان دادن به ستم و بيداد ، به كار شكنى و ايجاد مانع ، خواهند پرداخت .
از سويى امير مؤمنان عليه السّلام با سوابق بىمانند خود در اسلام و درايت و تدبير سياسى و شايستگىهاى والاى رهبرى ، نتوانست با انحرافى كه به كليهء زواياى جامعهء اسلامى راه يافته بود ، برابرى كند و قادر نشد اين جامعه را به راه راست و عدالت واقعى و آشكار باز گرداند ؛ زيرا مجموعههايى از منافقان و سودجويان و آنان كه در دل به خدا و رسولش بغض و كينه مىورزيدند ، در مقابل حضرت قد علم كردند كه آن بزرگوار در خطبهء شقشقيهء خود ، بر بيان اين معنا تأكيد نموده ، آنجا كه فرمود :
وقتى زمام امور را بدست گرفتم ، عدهاى بيعتشكنى كردند و دستهاى از دين خارج شدند و جمعى ديگر سر به طغيان برداشته ، گويى اين افراد سخن خدا را نشنيدند كه مىفرمايد : ( اين سراى آخرت را براى كسانى قرار مىدهيم كه در زمين برترى طلب نبوده و در پى فساد نيستند و پرهيزكاران از سرانجام نيك ، برخوردارند . « 1 » ) آرى ! به خدا سوگند ! كه اين آيه را شنيده و به خاطر سپرده بودند ، ولى دنيا در چشم آنها زيبا جلوه كرد و زر و زيورش آنها را فريفت . « 2 »
هامش
( 1 ) . قصص 83 .
( 2 ) . نهج البلاغه خطبهء شقشقيه .