ديگران بىنياز خواهند شد . « 1 »
آنگاه مردى دربارهء شناخت خدا از او نكتهاى پرسيد : حضرت در پاسخ وى فرمود : « معرفة اهل كلّ زمان امامهم الذي يجب عليهم طاعته » ؛ « 2 » شناخت خدا يعنى : مردم هر عصر و زمانى پيشوايى را كه اطاعتش بر آنها واجب است بشناسند .
3 . امام عليه السّلام آنگاه كه به بيان ملاك تكليف مىپردازد چنين مىفرمايد آنگاه كه خداوند توان كسى را بازگرفت اطاعت خود را از او برمىدارد و هرگاه قدرتش را سلب كرد ، تكليف خود را از او برخواهد داشت . « 3 »
4 . امام حسين عليه السّلام در پاسخ حسن بصرى در معناى « قدر » فرمود : به راستى هركسى به خير و شر « قدر » ايمان نداشته باشد ، كاملا به كفر گراييده است و هركس معاصى را به ذمّهء خدا بيندازد ، گناهى بس بزرگ مرتكب شده و به خداوند افتراء بسته است . خدا با كراهت بندگى نمىشود و با زور و جبر مورد عصيان قرار نمىگيرد و بندگان را به هلاكت نمىافكند ، ولى هرچه را بدانان داده ، مالك آن است و بر آنچه خود بدانها توانايى داده ، قادر و تواناست . اگر از خداوند فرمان بردند ، از بندگى آنها جلوگيرى نمىكند و اگر به ارتكاب معصيت پرداختند ، مىتواند بر آنها منّت نهد و ميان آنان و گناهانشان فاصله بيندازد ، اگر چنين نكند او نبوده كه آنها را به گناه واداشته و يا بر انجام گناه مجبور كرده است ، بلكه با بيم دادن و اتمام حجّت بر آنان به آنها توان و تمكين عنايت نموده و راه رسيدن به اوامر و نواهى خود را به بندگانش نشان داده است . « 4 »
5 . دعاهاى امام حسين عليه السّلام به ويژه دعاى عشرات و دعاى عرفه « 5 » كه با معارف ارزنده و علوم بيكرانش مىدرخشد ، سرشار از گوهرهاى گرانبهايى در
هامش
( 1 ) . موسوعة كلمات الامام الحسين / 540 به نقل از علل الشرايع / 9 .
( 2 ) . موسوعة كلمات الامام الحسين / 540 به نقل از علل الشرايع / 9 .
( 3 ) . موسوعة كلمات الامام الحسين / 542 به نقل از تحف العقول / 175 .
( 4 ) . همان / 540 - 541 ، به نقل از معادن الحكمه 2 / 45 .
( 5 ) . البلد الامين كفعمى / 24 .