كارى كه انجام مىدهد وى را تأييد كند ، ولى تصميم خودم امروز قيام نيست ، خداوند شما را مشمول رحمت خويش قرار دهد ، تحركى انجام ندهيد و در خانههايتان نهان بمانيد و تا معاويه زنده هست ، از بدگمانى و ترديد بپرهيزيد .
2 . بوقلمون صفتى معاويه
زمام حكومت مسلمانان پس از رحلت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله مدتى طولانى در دست مسئولانى بىكفايت قرار داشت كه اندك مراجعهاى به حوادث و رخدادهاى آن برهه مىتواند بيانگر اين واقعيت باشد ، ولى معاويه از حيله و نيرنگ و زيركى فوقالعادهاى برخوردار بود و با مهارتى سياسى ايفاى نقش مىكرد و در اين جهت كه زمام قدرت همچنان در دستش باقى بماند به هر وسيلهء ممكن از جمله تظاهر به دين ، متوسل مىشد تا بر فسادهاى اخلاقى و غيرانسانى خويش - كه به شهادت رساندن برجستهترين شخصيتهاى مسلمان و فريب تودهء مردم در ابراز همسويى با عواطف و احساسات و باورهاى دينى آنان از جمله آنهاست - پوشش بنهد ، با اينكه وى همواره نسبت به اسلام و نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله حقد و كينه مىورزيد . « 1 »
معاويه ( با روشى كه اتخاذ كرده بود ) توانست بىآنكه خود را درگير جنگ و نبردى سازد ، بسيارى از مخالفان خويش را از سر راه بردارد ، بدين ترتيب ، وى امام حسن عليه السّلام و سعد بن ابى وقاص ، « 2 » عبد الرحمان بن خالد ، « 3 » و پيش از او مالك اشتر را ترور كرده بود و اين شيوهء خود را در سخن معروفش
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه از ابن ابى الحديد 2 / 357 .
( 2 ) . مقاتل الطالبيين / 29 ، مختصر تاريخ العرب / 62 .
( 3 ) . التمدن الاسلامى ، از جرجى بن زيدان 4 / 71 .