مبحث سوم : انگيزههاى قيام
آگاهى بر تمام علل و اسباب قيامى كه در اعماق زمان امتداد يافته و هم چنان پرتپش و نيروبخش در جان آدميان روح ذلتناپذيرى و از خودگذشتگى را مىدمد و در گذر زمان ، انقلابگران راستين را در جهت دستيابى به اهدافى بلند در مسير حق و بذل جان و مال رهنمون مىشود ، بسيار دشوار است . قيام ابا عبد اللّه الحسين عليه السّلام نهضتى بود كه رسالت اسلامى را پس از تباه شدن در عرصهء هواوهوس زمامداران فاسد ، زنده ساخت و مسلمانان را آگاهى بخشيد تا خواستار بازگشت حق به اهل آن و جايگاه اصلىاش شوند .
برترين آموزههايى كه علل و انگيزههاى نهضت حسينى را از آن برداشت مىكنيم روايات رسيده از بزرگ انقلابگر تاريخ ، حضرت ابا عبد اللّه الحسين عليه السّلام و نيز آثار و نتايج اين قيام ، در كنار آشنايى به شخصيت برجستهء آن حضرت است . اكنون اين حسين عليه السّلام است كه سپاهيان حر بن يزيد رياحى كه وى را به محاصره درآورده و اجازه تغيير مسير به وى نمىدهند ، مخاطب قرار مىدهد و مىفرمايد :
مردم ! رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هركس حاكم ستمپيشهاى را مشاهده كند كه محرمات الهى را حلال و پيمان خدا را مىشكند و با سنّت پيامبر مخالفت مىكند و يا به بندگان خدا به گناه و ستم رفتار مىكند ، ولى در عمل و گفتار با او به ستيز نپردازد خداوند او را در جايگاه همان ستمگر وارد دوزخ خواهد كرد .
به هوش باشيد ! كه بنى اميه در پى شيطان و اطاعت او بوده و از اطاعت خدا دست برداشتهاند و فساد و فحشا را در اين سرزمين رواج دادهاند ، احكام الهى را به تعطيلى كشانده و بيتالمال را به خود اختصاص دادهاند ، حرام الهى را حلال و حلال او را