عدهاى را ( به بيگارى كشيده و ) براى رونق بازار و ساخت و ساز راهها ، نگاه دارم . « 1 »
ب - تعصب قبيلهاى
معاويه تعصبات قبيلهاى را زنده كرد و در اشعار عربى ، اشكال وحشتانگيز و دردناكى از كشاكشهاى گوناگونى كه سلطهگران اموى با ساخته و پرداخته كردن آنها ، سعى در سرگرم نمودن مردم و جلوگيرى از دخالت آنان در امور سياسى داشتند ، پديدار گشته است .
بنا به نقل مورخان : معاويه در جهت كاستن از ارزش و اهميت قبايل اوس و خزرج و از اعتبار انداختن آنان در برابر جهان عرب و اسلام ، به برانگيختن كينه توزىهاى ديرينه ميان آن قبايل دست زد ، چنانكه تعصبات يمنىها را بر ضدّ مصرىها برانگيخت و آتش فتنه و آشوب را ميان آنان شعلهور ساخت تا به وحدت و يكدلى كه به مصالح دولت معاويه زيانى برساند ، دست نيابند « 2 » .
3 . سياست زور و قدرت
معاويه با اتخاذ سياست زورگويى و قلعوقمع به ادارهء امور مسلمانان پرداخت و به مقدّرات و عزت و شرافت آنها بىاحترامى نمود و پس از امضاى قرارداد صلح ، اعلان داشت كه وى تنها به جهت حاكميّت يافتن بر مسلمانان ، به قتل و كشتار و خونريزى آنان پرداخته است و در جملهاى از تكبّر و خودستايىاش دم زد و گفت : ما ، زمان هستيم ، هركس را بالا ببريم
هامش
( 1 ) . عقد الفريد 2 / 260 .
( 2 ) . حياة الامام الحسين 2 / 137 .