امام عليه السّلام فرمود : آرى ، به خدا سوگند ! اگر در اين كار خير و صلاحى وجود داشت ، كسى نمىتوانست بر ما پيشى گيرد . « 1 »
تعدادى از روايات دلالت دارد كه ائمه عليهم السّلام نه تنها پيروان خود را براى شركت در اينگونه جنگها تشويق نمىكردند بلكه آنها را از اين كار باز مىداشتند و حتى براى مرزبانى آنان نيز موافقت نمىكردند و هزينه و صرف اموال و دارايى را از آنان در اين راه نمىپذيرفتند ، هرچند پرداخت اين هزينه را با نذر بر خود لازم ساخته بودند . « 2 »
ولى اگر دشمن ناگهانى به سرزمينهاى اسلامى حمله كرد تنها دفاع از اسلام بر مسلمانان واجب است نه دفاع از آن فرمانروايان . « 3 » بلكه على عليه السّلام در روايتى مىفرمايد :
« لا يخرج المسلم فى الجهاد مع من لا يؤمن على الحكم و لا ينفذ في الفيء امر اللّه عزّ و جل » ؛
هيچگاه مسلمانان همراه با افراد بىايمان بر ضد حكومت به جهاد برنمىخيزند ؛ زيرا در چنين صورتى فرمان خداى عز و جل در مورد اموال غنيمتى قابل اجرا نيست .
مؤيد اين معنا اين است كه روزى عثمان بزرگان صحابه از جمله امام على عليه السّلام را در مسجد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله گرد آورد و پيرامون مسأله جنگ آفريقا با آنان به مشورت پرداخت ، نظر اكثريت اين بود كه چنين جنگى توسط انسانهاى مغرض و هوسران و منحرف ، انجام نپذيرد . « 4 »
بنابراين ، ائمه عليهم السّلام - بىترديد - در توسعهء قلمرو اسلام و گسترش آن در
هامش
( 1 ) . تهذيب 6 / 127 ، كافى 5 / 19 ، وسائل 11 / 32 ص 150 ، تهذيب 6 / 134 ، كافى 5 / 21 .
( 2 ) . وسائل 11 / 21 - 22 به نقل از قرب الاسناد .
( 3 ) . وسائل 11 / 22 ، كافى 5 / 21 ، تهذيب 6 / 125 .
( 4 ) . ترجمه فارسى فتوح ابن اعثم 126 .