1 . پستى و فرومايگى چيست ؟ اندك بخشيدن و گفتار ناهنجار .
2 . ناكسى چيست ؟ آنكه شكر نعمت نكنى .
3 . بخل چيست ؟ آنچه در كف دارى شرف بدانى و آنچه انفاق كنى تلف شمارى .
4 . ترس چيست ؟ دليرى بر دوست و گريز از دشمن .
5 . فقر چيست ؟ آزمندى بر هرچيز .
6 . دليرى چيست ؟ هماوردى با نيرومندان .
7 . دشوارى در چيست ؟ در سخنى كه به تو مربوط نمىشود .
8 . كجخويى چيست ؟ در افتادن با رهبر و در برابرش بلند سخن گفتن .
9 . نادانى چيست ؟ پيروى از پستفطرتان و همنشينى با گمراهان .
10 . غفلت چيست ؟ به مسجد نرفتن و پيروى از تبهكاران .
11 . بىبهرهگى چيست ؟ از كف دادن بهرهاى كه به تو مىدهند . « 1 »
12 . بدترين مردم كيست ؟ آنكس كه ديگران در خوشىهايش شريك نيستند . « 2 »
امام عليه السّلام با بيان اصل و ريشهء كارهاى خلاف اخلاق و اعمال ناپسند ، مىفرمايد :
هلاكت مردم در سه چيز است : تكبّر ، حرص ، حسد .
تكبّر : موجب تباهى دين است و شيطان به دليل تكبّرش مورد لعن قرار گرفت .
حرص : دشمن جان آدمى است و موجب رانده شدن حضرت آدم از بهشت شد .
حسد : آدمى را به زشتىها مىكشاند و در اثر حسد ، هابيل توسط قابيل كشته شد . « 3 »
هامش
( 1 ) . حياة الامام الحسن 1 / 341 - 344 به نقل از تاريخ ابن كثير 8 / 39 .
( 2 ) . تاريخ اليعقوبى 2 / 202 .
( 3 ) . حياة الامام الحسن 1 / 345 به نقل از نور الأبصار .