بركاتش را فرو مىريزد گنجهاى زمين برايش آشكار مىگردند ، بر شرق و غرب جهان چهل سال حكمرانى خواهد كرد ، سعادتمند كسى است كه دورانش را درك كرده و به سخنانش گوش فرادهد . « 1 »
8 . اخلاق و تربيت
جابر مىگويد : از امام مجتبى عليه السّلام شنيدم مىفرمود :
« مكارم الأخلاق عشرة : صدق اللسان ، و صدق البأس ، و اعطاء السائل ، و حسن الخلق ، و المكافأة بالصنائع ، و صلة الرحم ، و التذمّم على الجار ، و معرفة الحق للصاحب ، و قرى الضيف ، و رأسهن الحياء » ؛ « 2 »
فضايل اخلاقى ده گونه است : راستگويى ، درستكارى ، بخشندگى ، نيكخويى ، پاداش نيك در ازاى كار شايسته ، پيوند و ارتباط با خويشاندان ، حمايت از همسايگان ، حقشناسى ، مهماننوازى و سرآمد همهء اين امور ، شرم و حياست .
امام حسن مجتبى عليه السّلام در پاسخ به پرسشهاى پدر بزرگوارش على مرتضى عليه السّلام به بيان مجموعهاى از فضائل اخلاقى پرداخته كه گزيدهاى از آن را يادآور مىشويم :
1 . سداد چيست ؟ دفع زشتى با نيكويى .
2 . شرافت چيست ؟ خدمت به همسايگان و برداشتن سختى از آنان « 3 » .
3 . جوانمرد كيست ؟ آنكه داراى عفت و پاكدامنى است ، از اموالش به نحو شايسته استفاده كند ( به امور دينى خود رسيدن ، استفادهء مناسب از اموال ، بلند سلام كردن و دوستى و محبّت با مردم ) . « 4 »
4 . سخاوت چيست ؟ بخشندگى در نادارى و دارايى .
هامش
( 1 ) . معجم أحاديث الامام المهدي 3 / 167 .
( 2 ) . تاريخ اليعقوبي 2 / 206 .
( 3 ) . حياة الامام الحسن 1 / 343 .
( 4 ) . تاريخ يعقوبى 202 .