وجود آورد ، آنچه را خود اراده كرده بود ، انجام داد و آنچه را خواست فزونى بخشيد ، اوست خداوندى كه آفريدگار من و آفريدگار جهانيان است .
2 . ابطال جبر
گروهى از مردم بصره طى نامهاى از امام مجتبى عليه السّلام درخواست كردند نظر مبارك خويش را در مورد جبر اعلان نمايد ، امام عليه السّلام در پاسخ آنها چنين مرقوم فرمود :
كسى كه به خدا و قضا و قدرش ايمان نياورد ، كافر است و آنكس كه گناه خود را بر عهدهء خدا بداند ، فاجر است . هيچكس خدا را از سر جبر اطاعت نمىكند و كسى به قهر و غلبه ، خدا را نافرمانى نمىنمايد ، زيرا خداوند مالك همه چيزهايى است كه به مردم داده و به نيروهايى كه بدانها بخشيده تواناست . بنابراين ، اگر از او فرمان بردند ، مانع آنها نيست و اگر از فرمانش سربپيچند ، آنها را مجبور نمىسازد ، چرا كه اگر خداوند مردم را به اطاعت خود مجبور نمايد ، از پاداش برخوردار نيستند و اگر به گناه مجبورشان كند نبايد آنها را عذاب نمايد و اگر آنان را به حال خود وانهد قدرتش به ناتوانى مىگرايد ، بلكه دربارهء بندگان خود مشيّتى نهان دارد . از اينرو ، اگر از او اطاعت كردند ، بر آنها منّت دارد و اگر نافرمانىاش نمودند ، حجّت خدا بر آنها تمام است . « 1 »
3 . تشريح صفات خدا
شخصى از امام مجتبى عليه السّلام پرسيد معناى جواد چيست ؟ حضرت پاسخ داد :
هامش
( 1 ) . رسائل جمهرة العرب 2 / 25 .