خارج گرديد .
با اين صلح براى امام حسن عليه السّلام زمينهاى فراهم شد تا در مسير معاويه از وجود خود كمينى قرار دهد و از ناحيهاى كه وى گمان نمىبرد بر او بشورد و وى را از پا درآورد و توانست پيروزى امويان را با مواد انفجارآميز خود بنى اميه درهم بشكند و ظفر و پيروزى آنان را جور و جفا و آثارشان را بر باد دهد .
ديرى نپاييد كه نخستين بمب كارگذارى شده در مواد قرار داد صلح با سرمستى معاويه از فتح و پيروزىاش ، به انفجار انجاميد ، آنگاه كه لشكريان عراق را به سپاه خود در نخيله ضميمه ساخت و در جمع آنان ، چنين اظهار داشت : اى مردم عراق ! به خدا سوگند ! من بدين جهت كه شما به نماز رو آوريد و روزه بگيريد و زكات بپردازيد با شما نجنگيدم ، بلكه به انگيزهء دست يافتن به حاكميت بر شما مبارزه كردم و خداوند اين نعمت را با وجود ناخرسندى شما به من عنايت كرد ، به هوش باشيد ! هماكنون هرگونه امتيازى را به حسن بن على دادهام زيرپا مىنهم » « 1 »
از آن پس ، سياست معاويه همراه با هر عمل خلاف و مخالف قرآن و سنّت ، نظير كشتار بىگناهان و هتك نواميس مردم و چپاول اموال و به بند كشيدن آزاد مردان ، جريان يافت . معاويه اعمال ننگين خويش را با تحميل فرزند هرزه و گستاخ خويش بر مسلمانان پايان داد تا دين و دنياى مسلمانان را به تباهى بكشاند كه حادثهء جانسوز كربلا و ماجراى روز حرّه و به سنگ بستن خانهء كعبه در مكه با عراده و منجنيق را مىتوان از جمله كارهاى بىشرمانه وى تلقى كرد .
هامش
( 1 ) . صلح امام حسن 285 ، شرح نهج البلاغه 4 / 16 ، تاريخ يعقوبى 2 / 192 .