آنچه ميان مردم شايع است ، هم احاديث حق است و هم باطل ، هم راست و هم دروغ .
ناسخ و منسوخ ، عام و خاص ، محكم و متشابه ، هم احاديثى است كه به خوبى حفظ شده و هم رواياتى است كه با ظن و گمان روايت شده است ، در عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم آنقدر به آن بزرگوار دروغ بسته شد كه بهپا خاست و خطابه ايراد كرد و فرمود : هركس عمدا به من دروغ ببندد ، بايد جايگاه خويش را در آتش دوزخ انتخاب كند .
هيچ يك از اين امت را با خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نمىتوان مقايسه كرد . . . آنان زندگى علم و مرگ جهلاند . . . با حق مخالف نيستند و در آن اختلافى ندارند ، اركان اسلاماند و پناهگاه مردم ، به وسيلهء آنها حق به نصاب خود رسيد و باطل ريشهكن گرديد و زبان باطل ، از بن بركنده شد ، دين را توأم با فراگيرى و عمل ، درك كردند ، نه تنها شنيدن و نقل كردن . آنان جايگاه اسرار خدا و ملجأ فرمان او و ظرف دانش اويند ، مرجع احكام الهى ، پناهگاه كتابهاى او هستند و كوههاى استوار دين و آيين او ، چراغهاى روشنى بخش تاريكىها ، چشمهسارهاى حكمتها ، معادن دانش و خاستگاه حلم و بردبارىاند ؛
و فرمود :
من نشانه و دليل روشنى بر حقانيّت خود از ناحيهء پروردگار خويش دارم ، و در راه روشنى حركت مىكنم كه آن را از ميان راههاى گوناگون برگزيدهام . « 1 »
توحيد و عدل و معاد
امام عليه السّلام پيرامون إثبات وجود خداى متعال فرمود :
« الحمد للّه الدال على وجوده بخلقه و بمحدث خلقه على أزليّته و باشتباههم على أن لا شبه له » ؛
ستايش خدايى را مىسزد كه آفرينش مخلوقاتش دليل وجود وى و حادث بودن آنها دليل أزليّت اوست .
هامش
( 1 ) . معجم موضوعى نهج البلاغه : 42 - 53 و 101 ، تصنيف غرر الحكم : 109 - 117 .