حضرت پس از رحلت پدر بزرگوارش مفاهيمى را كه به وى الهام مىشد در آن املاء مىفرمود . « 1 » همهء اين كتب از ميراث امامت به شمار آمده هر امام آن را به امامى ديگر منتقل مىساخت .
جمعى از دانشمندان مسلمان به گردآورى خطبهها و نامهها و سخنان امير المؤمنين عليه السّلام پرداخته و به نامهايى متناسب با اهداف گردآورنده ، نامگذارى شده است . نخستين و معروفترين مجموعهء گردآورى شده « نهج البلاغه » است كه توسط سيد رضى متوفاى ( 404 ه ) جمعآورى شده ، اين كتاب حاوى دلانگيزترين افكار و انديشهء امام عليه السّلام در زمينههاى گوناگون اعتقادى و اخلاقى و سيستمها و نظامهاى حكومتى و مديريت و تاريخ و اجتماع و روانشناسى و دعا و نيايش و عبادت و نامهها و سفارشات و سخنان بليغ آن بزرگوار است ، جمع ديگرى از انديشمندان به گردآورى مطالبى كه سيد رضى موفّق به جمعآورى آنها نشده پرداخته و آن را مستدركات نهج البلاغه ناميدهاند .
نسايى متوفاى ( 303 ه ) با گردآورى موضوعاتى كه امام على عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم روايت كرده ، آن را « مسند امام على عليه السّلام » ناميده است .
آمدى ( متوفاى بين سالهاى 520 و 550 ه ) سخنان كوتاه حكمتآميز حضرت را جمعآورى و آن را « غرر الحكم و درر الكلم » نام نهاده است .
ابو اسحاق و طواط ( متوفاى بين سالهاى 522 و 583 ه ) سخنان امام عليه السّلام را جمعآورى و آن را « مطلوب كل طالب من كلام على بن ابى طالب » نامگذارى كرده و از جاحظ متوفاى ( 255 ه ) كتاب « مأة كلمه » از امام على عليه السّلام به يادگار مانده است . و طبرسى صاحب مجمع البيان به جمعآورى كتابى به نام « نثر
هامش
( 1 ) . اصول كافى ج 1 ، باب ذكر الصحيفه و الجفر و الجامعه و مصحف فاطمه ، نيز به سيرة الائمة الاثنى عشر 1 / 96 - 99 و 274 - 294 مراجعه شود .