چند به سراغتان آيد ، بر آنچه از دنيا از دست مىدهيد ، تأسف مخوريد : سخن حق بگوييد و براى كسب اجر و پاداش الهى كار كنيد ، دشمن سرسخت ستمپيشگان و يار و ياور مظلومان باشيد ، به كتاب خدا ( قرآن ) عمل نماييد و در مسير كسب رضاى خدا ، از سرزنش هيچ سرزنشگرى پروا نداشته باشيد .
شدت جراحت و كارى بودن زخم سر مبارك امير المؤمنين ، آن حضرت را چندان مهلت نداد ، زمان شهادت مقدّر شده فرا رسيد ، حضرت اين فرمودهء خداى سبحان را به عنوان آخرين سخن بر زبان آورد :
لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ
و سپس روح پاكش به جنان پر كشيد .
مراسم دفن و سوگوارى
امام حسن و امام حسين عليهما السّلام به تجهيز و غسل و كفن و دفن پيكر پاك امير مؤمنان عليه السّلام پرداختند . امام حسن عليه السّلام با جمعى از اعضاى خانواده و ياران حضرت ، بر بدن مطهّر پدر نماز گزارد . آنگاه جسم شريف آن بزرگوار را به جايگاه ابدىاش حمل كرده و در نجف نزديك كوفه به خاك سپرده شد و تمام اين امور شبانه انجام پذيرفت . « 1 »
سپس صعصعة بن صوحان به پا خاست و در سوگ امير مؤمنان عليه السّلام چنين سخن گفت :
اى ابو الحسن ! شهادت گوارايت باد ! به راستى زادگاهت پاك و پيراسته و صبر و بردبارىات فراوان و جهادت در راه خدا بس عظيم بود . به آرزوى خود رسيدى و تجارتى سودمند انجام دادى ، بر خداى خويش وارد شدى و خداوند با مژدهء خود تو را به پيشگاه خويش پذيرا شد و فرشتگانش تو را در ميان گرفتند . در كنار رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم آرميدى و خداوند تو را در جوار آن بزرگوار كرامت بخشيد ، به رتبه و
هامش
( 1 ) . بحار الانوار 42 / 290 .