را از عبيد اللّه بن عمر ساقط كرد « 1 » و در بخشى از احكام صريح ، بر خلاف دستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم رفتار نمود و همانگونه كه ملاحظه كرديد ، همين كار سبب شورش مسلمانان بر ضد او شد .
تمام اين امور و بسيارى موارد ديگر ، دشوارىها و مصيبتهايى براى دولت اسلامى به وجود آورد كه سبب اصلى انحراف مسير مشخص رسالت اسلامى گرديد و عدهء زيادى در دام فتنه و گمراهى گرفتار آمدند به گونهاى كه امام على عليه السّلام در اين زمينه فرمود :
آغاز پيدايش فتنه و آشوبها همواره پيروى از هوسها و احكام و قوانين ساختگى و جعلى است ، احكامى كه با كتاب خدا مخالفت دارد و جمعى بر خلاف آيين حق به حمايت از آن برمىخيزند ، اگر باطل كاملا از حق جدا مىگرديد ، بر آنان كه در پى حقاند پوشيده نمىماند و اگر حق از باطل جدا مىشد ، زبان بدخواهان ، از آن قطع مىگرديد ولى [ متأسفانه ] قسمتى از حق و باطل را با هم مىآميزند و در اينجا شيطان بر دوستان و پيروان خود مسلط مىشود ، و تنها آنان كه مورد رحمت خدا بودهاند ، نجات مىيابند . « 2 »
تلاش امام عليه السّلام در راه احياى دين
امام عليه السّلام ، نخستين وظايف و مسئوليتهاى خويش را پس از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم ، حفظ و حراست دين مقدس اسلام از كژى و انحراف و توجه به امور دولت اسلامى مىدانست تا بدون توقف و درنگ ، مسير خود را ادامه دهد . و در دوران حكومت خلفا در اين راستا منتهاى تلاش و كوشش خود را
هامش
( 1 ) . منهاج السنهء ابن تيميه 3 / 193 ، خلفا اجتهادات فراوان ديگرى نيز دارند كه در كتب تاريخى از آنها ياد شده است .
( 2 ) . نهج البلاغه خطبهء 50 .