اجراى حق و شرع بود ، آسيب مىديد و اين قضيه سبب شد ، مجموعههايى از مسلمانان تهيدست و فقير ، دست به جنبش زده و با قدرت ، خواهان اصلاح ساختار مالى و دگرگونى وضعيت اقتصادى و سامان يافتن درآمد شخصى خود گردند و حركتى كه ابو ذر در برابر فساد مالى حكومت انجام داد ، بهترين گواه و دليل بر ژرفاى گسترش فقر و تنگدستى ميان مردم به شمار مىآمد .
5 . استفاده از اهرم فشار و زور و قدرت و خشونت در برخورد با اعتراض كنندگان و اهانت به آنان ، عكس العملى مخالف ايجاد كرد و سبب شورش مردم با استفاده از نيروى نظامى بر ضدّ نظام حاكم شد و كشته شدن عثمان ، نقطهء تحوّلى در كشمكشهاى موجود ميان ديدگاههاى مسلمانان به شمار مىآمد . جنگ و درگيرى ميان آحاد امّت ، اين وضعيت را دامن زد و با اينكه مسلمانان تمايل به اصلاح جامعه داشتند سرسختى بنى اميّه و هوادارانشان با حق ستيزى كه از خود نشان دادند ، بر آشفتگى اوضاع افزود .
اين اوضاع و شرايط ، به سودجويان فرصت داد تا با زور شمشير ، به حكومت و قدرت دست يابند و امّت اسلامى در گرايشهاى سياسى خود ، دچار تفرقه و پراكندگى شد و هر گروهى در پى به حكومت رسيدن خود برآمد .
6 . كشته شدن عثمان ، آشوبى در پى داشت كه هر لحظه شعلهاش برافروختهتر مىشد و شعارى به جاى نهاد كه افراد سودجو و سرپيچيدگان از اطاعت و بيعت ، با سر دادن آن در برابر حكومت قانونى و مردمى كه به رهبرى امام على عليه السّلام ايجاد شده بود ، مشكل آفرينى كرده و نبرد و كشمكشى به وجود آوردند كه ايفاى نقش اين فتنه بعدها توسط معاويه تكميل شد . وى با امام عليه السّلام به ستيز پرداخت و در اين گير و دار خون بسيارى از مسلمانان به زمين
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 237
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٣٧