القدرى كه در كنار آن حضرت حضور داشتند ، از خود پافشارى نشان داد . « 1 »
4 . معاويه را از حسابرسى و نظارتى كه آن را در مورد ساير فرمانروايانش به شدت إعمال مىكرد استثناء نمود و او را به خود وانهاد تا سالهاى طولانى به دلخواه خويش عمل كند و همين كار معاويه را بر طغيان و سركشى و استقلالش در شام در عصر عثمان يارى داد چنانكه از عثمان نقل شده در توجيه كارهاى معاويه گفت : وى پادشاه عرب است . « 2 »
مصيبت شورا
اگر سقيفه و بيعت ابو بكر - به گفتهء عمر - عملى بىتدبيرانه به شمار مىآمد و خداوند مسلمانان را از شر آن نگاه داشت بايد گفت شورا ، آشوب و بلوايى به مراتب سختتر و در مسير حركت رسالت اسلامى انحرافى بزرگتر به شمار مىآمد . در حقيقت ، مسلمانان در اين شورا به آزمونى دشوار گرفتار آمدند كه برايشان فتنهها و دردسرها در پى داشت و بلا و بدبختىهاى فراوانى براى آنان به بار آورد و در ورطهء مشكل بزرگى دچارشان ساخت ، زيرا در جهت كنار نهادن امام على از حكومت و سپردن زمام امور به دست افراد منحرف بىآنكه مورد نكوهش وجدان قرار گيرند ، و يا علاقهاى به سرنوشت امت داشته باشند ، توطئهها به صورت علنى و آشكار ، پديدار شد .
وقتى عمر در پى زخمهايى كه برداشته بود از زندگى مأيوس شد و به مرگ خود يقين حاصل كرد به او گفته شد : براى خود جانشينى بر ما بگمار .
گفت : به خدا سوگند ! من در زندگى و مرگ نتوانستم شما را آنگونه كه
هامش
( 1 ) . شيخ المضيره ابو هريره 84
( 2 ) . المستدرك على الصحيحين 4 / 479 ، كنز العمال 6 / 29 .