پرسشى نزد او آمد و از شدت بيم ، بچه ساقط كرد و به سرگذشت وى با جبلّه و رفتار خشنى كه با او داشت نيز مىتوان اشاره كرد كه همين رفتار ، سبب شد جبلّه از دين برگردد و به سرزمين روم بگريزد . « 1 »
2 . در پرداخت بيت المال ، ميان مسلمانان مساوات قائل نشده و بر اساس روش و شيوهاى كه نه تنها از ناحيهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و قرآن مورد تأييد نبود ، بلكه جنبهاى تعصبآميز داشت ، « 2 » ميان آنان تفاوت قائل شد و همين عمل در دورههاى بعدى آثارى چون پديد آمدن فاصلهء طبقاتى را در پى داشت ، براى اين كار ، نسبشناسان به تدوين و گردآورى نسبها و اصل و تبار قبايل پرداختند كه اين عمل ، خشم و غضب و نفرت و عيبجويى غير عرب را نسبت به اعراب ، همراه داشت و با اين شيوه ، نسبت به سيره و روش نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم و روش رفيقش ابو بكر نيز به مخالفت پرداخت و در روزهاى پايانى حكومتش ، وقتى ثروتهاى كلانى را در اختيار بسيارى از صحابه ديد و موجب ناخرسندىاش شد ، از عملكرد خود پشيمان گشت و گفت : اگر آنچه را اكنون مىبينم قبلا بدان پى برده بودم ، اضافهء اموال و دارايى ثروتمندان را مى ستاندم و به فقرا و مستمندان برمىگرداندم . « 3 »
3 . او در انتخاب كارگزاران و فرمانروايان ، بر پايهء مبانى اسلامى كه در خدمت كيان حكومت اسلامى بوده و حافظ نظام امت تلقى مىشد واقعگرايى به خرج نداد ، بلكه افرادى را به كار گمارد كه به فساد و بىتوجهى به دين معروف بودند و با اين عملكرد خويش ، بر دور ساختن تمام كسانى كه به نحوى به خلافت منسوب بودند از پيرامون امام على عليه السّلام و صحابهء جليل
هامش
( 1 ) . طبقات كبرى 3 / 285 ، تاريخ طبرى 3 / 291 ، عقد الفريد 2 / 56 .
( 2 ) . تاريخ طبرى 3 / 291 و 292 .
( 3 ) . شرح نهج البلاغه 9 / 29 .