كردند « 1 » . قريش با مشاهدهء عزم و اراده و پافشارى رسول اكرم و مسلمانان براى ورود به مكه ، ناگزير با پيامبر اسلام از در گفتوگو درآمد . نمايندگانى براى مذاكره اعزام كرد كه آخرينشان سهيل بن عمرو و حويطب ، از قبيلهء عبد العزى بودند . ظاهرا آن گفتوگوها محدود به قضيهء ورود به مكه در آن سال نمىشد « 2 » ، بلكه امور ديگرى را به سود دو طرف نيز دربرداشت . روايت شده : على عليه السّلام فرمود : روز حديبيه جمعى از مشركان به سمت ما آمده و به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم گفتند : اى محمد ! برخى از فرزندان و برادران و بردگان ما كه به سوى تو آمدهاند آشنايى به دين ندارند بلكه به جهت گريز از مسئوليت مراقبت از اموال و مزارع ما بدان ديار آمدهاند ، بنابراين ، آنها را به سوى ما بازگردان .
رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرمود : اگر آنگونه كه شما مدعى هستيد ، آنان به دين آشنايى ندارند ، ما آنها را با دين آشنا خواهيم ساخت و افزود : اى جماعت قريش از كارهاى خود دست برداريد ، در غير اين صورت خداوند كسى را كه دلش را با ايمان ، آزموده است . بر شما مسلط مىگرداند كه با شمشير گردن شما را مىزند .
ابو بكر و عمر و مشركان از رسول خدا پرسيدند : آن فرد كيست ؟
حضرت فرمود : وى همان وصلهكنندهء كفش است و آن لحظهاى بود كه پيامبر كفش خود را براى وصله زدن به على عليه السّلام سپرده بود . « 3 »
پس از توافق دو طرف در مورد مواد پيماننامه ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم على بن ابى طالب عليه السّلام را خواست و به او فرمود : على جان ! بنويس بسم اللّه الرحمن الرحيم .
سهيل گفت : به خدا سوگند ! من معناى رحمان را نمىدانم ، بنويس
هامش
( 1 ) . سيرة الائمه الاثنى عشر ، از حسنى 1 / 217 به نقل از ابن اسحق
( 2 ) . كنز العمال 10 / 473 غزوهء حديبيه .
( 3 ) . ينابيع المودة 59 ، كنز العمال 13 / 173 ، فضائل الخمسهء فيروزآبادى 2 / 237 .