شخصيت علمى و ادبى زهرا عليها السّلام
با اينكه فاطمهء زهرا عليها السّلام در هيجده سالگى به شهادت رسيد ، به گواهى تاريخ ، آن مخدّره نيز مانند ساير معصومان عليهم السّلام به نحو گستردهاى به تدوين و گردآورى موضوعات مربوط به اصول و مبانى دين مبين اسلام ، همت گمارده است . در ديدارهايى كه آن بانوى بزرگ با زنان مسلمان داشت ، كليهء پرسشهاى آنان را پاسخگو بود ، رواياتى كه عموما از آن بزرگوار رسيده ، حاكى از شخصيت علمى و ادبى آن حضرت است و شايد نقل نمونههايى ادبى كه تاريخنگاران در خصوص خطابههاى آن حضرت بدان پرداختهاند به روشنى بيانگر جنبههاى ادبى بسيار برجستهاى كه آن بزرگوار در اين سخنرانىها به كار برده ، باشد .
در اين راستا دو خطبه از دخت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل شده كه نخستين خطابه را پس از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم در جمع زنان و ديگرى را در جمع شخصيتهاى مهاجر و انصار ايراد فرموده است . « 1 »
ما در بيان رخدادهاى پس از رحلت رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم آندو خطبه را عينا يادآور شدهايم . در اين زمينه دكتر بستانى با تشريح اين متن زيبا و هنرى مىگويد : « اين خطبه با ستايش خداى متعال آغاز شده است ، دقيقا بهسان همان شيوهاى كه نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم آن را بنا نهاد و امام على عليه السّلام به تشريح آن پرداخت ، از اينرو ، فاطمهء زهرا عليها السّلام از يكسو در سخنان خود از شيوهء خطابهء پيامبر و امام على عليه السّلام بهره جسته و از سويى خود ، جنبههاى هنرى ويژهاى را
هامش
( 1 ) . تاريخ الادب العربى ( فى ضوء المنهج الاسلامى ) 257 .