حمايت آنان ، به پيروزى دست يافت ؛ ولى اين موفقيت و پيروزى ، آن حزب را به تناقض فاحش سياسى كشاند ، زيرا شرايط موجود سقيفه ، حاكمان را بر آن مىداشت كه خويشاوندى با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم را در مسأله خلافت ملاك خاصى تلقّى كنند و وراثت را براى رهبرى دينى به عنوان يك اصل مورد تأييد قرار دهند ولى پس از ماجراى سقيفه وضعيت دگرگون شد و مخالفت با آن ، رنگ و نوع تازه و بسيار روشنى به خود گرفت بدين معنا كه اگر قريش : اين دليل كه پيامبر از آنها بود ، از ساير قبايل عرب به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم نزديكتر و سزاوار جانشينى او بهشمار مىآمدند ، بنابراين بنى هاشم به خلافت و جانشينى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم سزاوارتر از بقيهء قريش بودند و اين مطلب عينا همان موضوعى است كه على عليه السّلام در سخنان خود بدان اشاره كرد و فرمود : اگر مهاجران با استناد به خويشاوندى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم بر انصار اقامهء دليل كردند ، ما نيز به همان دليل مىتوانيم بر ضد خود مهاجران به استدلال بپردازيم و اعلان داشت : اگر دليل و برهان مهاجران حقى را ثابت كند ، كه در اينصورت اين حق تنها از آن ماست ، نه آنها و گرنه انصار بر ادعاى خود باقى خواهند ماند . و ابن عباس اين بخش را در گفت و گوى خود با ابو بكر به روشنى بيان كرد و به ابو بكر گفت : تو كه مىگويى « ما از شجرهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم هستيم » سخنى بىپايه است ، بلكه شما به همسايگان آن درخت مىمانيد ؛ ولى ما شاخسار آن درخت مبارك هستيم . « 1 » على كه رهبرى جناح بنى هاشم را در مخالفت با سقيفه عهدهدار بود ، ترس و وحشت سختى در دل حاكمان ايجاد كرده بود ، زيرا شرايط خاص آن حضرت وى را بر انجام دوگونه كار مثبت بر
هامش
( 1 ) . شرح ابن ابى الحديد 6 / 5 .