5 . پيمان جوانمردان ( حلف الفضول )
قريش بعد از جنگ فجار ، در خود احساس ضعف و ازهمپاشيدگى نمود و از آن بيم داشت كه مبادا مورد تاختوتاز اعرابى كه از قدرت و توان بيشترى برخوردار بودند ، قرار گيرد . ازاينرو ، زبير بن عبد المطلب مردم را به گردهمايى در « حلف الفضول » فراخواند و بنى هاشم و بنى زهره و بنى تميم و بنى أسد ، در خانهء عبد اللّه بن جدعان گرد آمدند و همپيمانان ، با فروبردن دستان خويش در آب زمزم براى يارى افراد مظلوم و ستمديده ، كمك به نيازمندان و امر به معروف و نهى از منكر با يكديگر ، پيمان همكارى بستند . « 1 » اين پيمان برجستهترين پيمانى بود كه در دوران جاهليت بسته شد .
رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم كه در آن روزگار اندكى بيش از بيست بهار از عمر شريفش « 2 » سپرى مىشد ، در اين پيمان شركت جست و پس از پيامبرى خود ، آن پيمان را ستود و مورد تأييد قرار داد و فرمود : « در خانهء عبد اللّه بن جدعان در پيمانى شركت جستم كه اگر عوض آن ، شتران سرخمو به من مىدادند آنچنان شاد نمىگشتم و اگر در دوران اسلام نيز به چنان پيمانى دعوت مىشدم ، اجابت مىكردم . » « 3 »
در مورد علت نامگذارى اين پيمان به حلف الفضول گفته شده : سه تن كه نام آنان از مادهء « فضل » برگرفته شده بوده در اين پيمان حضور داشتهاند . انگيزهء بسته شدن اين پيمان اينگونه نقل شده : مردى از قبيلهء زبيد يا بنى اسد بن خزيمه در ماه ذى القعده كالايى را وارد مكّه نمود و عاص بن وائل سهمى ، آن
هامش
( 1 ) . البداية و النهاية 3 / 293 . به شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 14 / 129 و 283 مراجعه شود .
( 2 ) . تاريخ يعقوبى 1 / 17 .
( 3 ) . سيرهء ابن هشام 1 / 142 .