برايش همتا و شريكانى قرار داده بودند و شياطين ، آنان را از شناخت خدا بازداشته و آنها را از پرستش او جدا نموده بودند . از اينرو ، خدا رسولان خود را ميان آنان برانگيخت و پيامبرانش را پياپى به سوى آنان فرستاد ؛ تا پيمان فطرت الهى را از آنان مطالبه نمايند « 1 » و نعمتهاى فراموششده را برايشان يادآور شوند و با ابلاغ دستورات خدا ، حجّت را بر آنها تمام كنند و گنجهاى پنهان عقلها « 2 » را آشكار سازند و نشانههاى قدرت الهى را به آنان نشان دهند . آن سقف بلندپايهء آسمان را كه بالاى سرشان قرار گرفته ، و اين گاهوارهء زمين را كه زير پايشان گسترده شده است و وسايل معيشت و زندگى را كه آنها را زنده نگاه مىدارد ، و اجلهايى را كه آنها را نابود مىسازد و مشكلات و رنجهايى را كه آنان را پير و فرسوده مىسازد و حوادثى را كه پياپى بر آنها وارد مىگردد به يادشان آورند و خداوند ، هرگز آفريدگانش را بدون پيامبرى كه فرستاده باشد و كتابى كه نازل كرده باشد و يا دليلى قاطع و راهى روشن رها نكرد ؛ پيامبرانى كه با اندك بودن نفرات و فراوانى دشمنان و تكذيبكنندگان ، هرگز در انجام وظايف خود كوتاهى نمىكردند آنكه پيشتر آمده بود از نام پيامبر بعدى آگاه شده بود و آنكه در آينده مىآمد توسط پيامبر پيشين معرفى شده بود .
به همين شيوه قرنها سپرى شد و روزگاران گذشت ، پدران درگذشتند و فرزندان ، جانشين آنها گرديدند ، تا اينكه خداى سبحان براى وفا به وعدهء خود و كامل گرداندن نبوّت ، حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرستادهء خويش را برانگيخت و پيمان
هامش
( 1 ) . گويى خداى متعال كه در وجود انسان تمايلات و توان و قدرت به وديعه نهاده و برايش شواهد و ادلّهء هدايت اقامه نمود ، از او پيمان گرفت تا آنچه را به او عطا گشته در مسير اهدافى كه برايش آفريده شده ، صرف نمايد . از اينرو ، اگر دچار وسوسهها و تمايلات نمىگشت ، به آن عهد و پيمان عمل مىنمود و پيمان نمىشكست . بههمين دليل ، خداوند پيامبران را برانگيخت تا از مردم بخواهند به آن عهد و پيمان عمل كنند .
( 2 ) . گنجهاى پنهان عقلها : انوار عرفانى كه راز و اسرار موجودات را براى انسان آشكار ساخته و او را به مرحلهء يقين به وجود آفرينندهء موجودات ارتقاء مىبخشد ؛ ولى گاهى ابرى تيره از اوهام و خيالات ، بر اين انوار سايهافكن مىشود . بنابراين ، راز برانگيخته شدن پيامبران ، آشكار ساختن آن معارف نهان و به ظهور رساندن آن راز و اسرار درونى است .