نگريست تا مسألهء موردنظر را يافت . ابو جعفر عليه السّلام فرمود : اين خط على عليه السّلام و املاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است و رو به حكم نمود و فرمود :
اى ابو محمد به خدا سوگند ! اگر تو و سلمه و ابو مقدام شرق و غرب گيتى را زيرپا بنهيد ، علومى را به اين پايه از استوارى و اعتماد نزد كسانى كه جبرئيل براى آنها وحى آورده ، نخواهيد يافت . « 1 »
ابراهيم بن هاشم با ذكر سندش به حضرت باقر عليه السّلام از آن جناب نقل مىكند كه :
« فى كتاب عليّ كل شىء يحتاج اليه حتى أرش الخدش » ؛ « 2 »
در كتاب على هرچيز موردنياز جامعه حتى بيان مقدار ديهء خراشيدگى وجود دارد .
صحيفهء على يا جامعه ، نوشتار گردآورى شدهء ديگرى از على عليه السّلام است كه بر قطعه پوستى به طول هفتاد ذراع به نگارش درآمده . از ابو بصير روايت شده امام صادق عليه السّلام در سخنانى به او فرمود :
« و انّ عندنا الجامعة صحيفة طولها سبعون ذراعا به ذراع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلم و املائه من فلق فيه و خط علىّ عليه السّلام بيمينه فيها كل حلال و حرام و كل شىء يحتاج اليه الناس حتى الأرش فى الخدش » « 3 » ؛
ما كتاب جامعه را در اختيار داريم ، صحيفهاى كه طول آن هفتاد ذراع از ذراع رسول خدا و املاى آن بزرگوار از دهان مباركش و دستخط على است . كلّيهء مسائل حلال و حرام و هرچه مردم بدان نياز دارند حتى بيان مقدار ديهء خراشيدگى در آن وجود دارد .
آنچه يادآورى شد بيان ديدگاه اهل بيت در مورد سنّت شريف است . ولى موضع رسمى حكومت در خلافت شيخين ( ابو بكر و عمر ) در اين خصوص آثار منفى بزرگى برجاى نهاد بهگونهاى كه ممنوعيّت [ تدوين حديث ] حداقل يك قرن ادامه يافت و به تباه شدن بسيارى از احاديث انجاميد و راه را براى
هامش
( 1 ) . تاريخ التشريع الاسلامى 31 .
( 2 ) . همان 32 .
( 3 ) . تاريخ التشريع الاسلامى 31 .