برخوردار بود ، مىافزود . افراد سستعنصر و بىروحيه ، از رفتن به جنگ خوددارى كردند و يكبار ديگر نفاق چهرهء خود را آشكار ساخت تا در تصميم و ارادهء مردم خلل ايجاد كند و دست از يارى دين خدا بردارند . برخى در اثر وابستگى شديد به دنيا ، دستهاى ديگر به بهانهء شدت گرما ، از پيوستن به سپاه ، خوددارى كردند و گروهى به جهت عدم توانايى و قدرت و اندك بودن امكانات موجود رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم براى همراه بردن آنان ، از رفتن بازماندند ، با اينكه مؤمنان راستين ، اموال و دارايى خود را براى جهاد در راه خدا هزينه كرده بودند .
به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم خبر رسيد منافقان در خانهء يكى از يهوديان گرد آمده و مردم را از تصميم خود منصرف مىكنند و آنان را از جنگ مىترسانند . حضرت به شدت با آنان برخورد كرد و به عدهاى مأموريت داد تا خانهاى را كه منافقان در آن دست به توطئه مىزدند بر سرشان خراب كنند تا براى ديگران درس عبرت شود .
خداوند با فروفرستادن آياتى ، از نقشههاى منافقان پرده برداشت و خوددارىكنندگان از جنگ را نكوهش كرد و افراد ضعيف را معذور دانست .
تعداد سپاهيان اسلام - حداقل - به سى هزار رزمنده بالغ گرديد .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم با كاردانى و حسن تدبير و يقين بالايى كه از على بن ابى طالب عليه السّلام سراغ داشت وى را جانشين خود در مدينه قرار داد ، زيرا از اعمال تخريبگرانهء منافقان در مدينه ، بيمناك بود . ازاينرو ، به على عليه السّلام فرمود :
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: منذر حكيم
ص٢٤٦