هبل » ؛ سرافراز باد هبل . مسلمانان را به استهزا و تمسخر گرفت با اينكه در ميدان كارزار شكست متوجه مسلمانان شده بود ولى به منظور اعلان پايدارى در عقيده و استوارى در ايمان به دستور پيامبر مسلمانان به ابو سفيان پاسخ دادند :
« اللّه أعلى و أجلّ » ؛ خدا بزرگتر و تواناتر است .
بار دوم پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرمان داد به شعار ابو سفيان كافر كه فرياد زد : « نحن لنا العزّى و لا عزّى لكم » ؛ ما بت عزّى داريم و شما چنين بتى نداريد . پاسخ دهند و بگويند :
« الله مولانا و لا مولى لكم » ؛ « 1 » خدا مولاى ماست و شما مولايى نداريد .
مشركان به مكّه بازگشتند و رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و مسلمانان به دفن شهدا پرداختند و مشاهدهء منظرهء دردناكى كه قريش با مثلهكردن بدن شهدا به وجود آورده بودند برايشان سخت ناگوار بود . وقتى چشم پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم به بدن مبارك حضرت حمزة بن عبد المطلب افتاد كه وسط بيابان افتاده بود و جگر او خارج شده و بدن پاكش به طرز وحشيانهاى مثله گرديده بود ، سخت اندوهگين شد و فرمود : هرگز تاكنون چنين منظرهء خشمآورى نديده بودم .
قربانيان فراوان و خسارتهاى زياد ميدان كارزار ، عقيدهمندان و رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم پيشواى مسلمانان را از ادامهء دفاع از موجوديت اسلام و نظام نوپا ، بازنداشت . روز بعد كه به مدينه بازگشتند رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم مسلمانان را براى جستجو و تعقيب دشمن فراخواند و فرمود : « تنها ، افرادى كه در اين جنگ ( احد ) حضور داشتهاند ، حق شركت در اين كار را دارند » و مسلمانان با وجود جراحات فراوانى كه بر بدن داشتند رهسپار منطقهء حمراء الأسد شدند و بدين ترتيب ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم براى بيمناك ساختن دشمن ، از شيوهء جديدى استفاده
هامش
( 1 ) . سيرهء نبوى 2 / 94 .