نشان داد و همه را به صلح و صفا و امنيت فراخواند و براى ايجاد دولتى كه محور آن را نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم تشكيل دهد و همهء مردم بتوانند از حقوق انسانى خود در آن بهطور مساوى برخوردار باشند ، ميان مسلمانان و يهود پيمان صلح و هميارى برقرار نمود .
مىتوان گفت : اين پيماننامه در راستاى ايجاد دولتى اسلامى و متمدن در جامعهء مدينه ، به عنوان نخستين طرح قانون اساسى تلقى مىشد كه به سمت جامعهاى عربى و پس از آن جامعهاى انسانى جهانى جهت پذيرش نظام نو اسلامى در حركت بود .
مهمترين مواد آن پيماننامه ، بدين قرار است :
1 . موجوديت جامعهء مسلمانان اعلام شود و فرد مسلمان مقتدرانه پيوند خود را با اين جامعه آشكار كند .
2 . ابقاى نظام قبيلهاى با افزودن بر نقش و اختيارات آن در جهت كاستن از مسؤليّتهاى دولت كه با شركتدادن آنها در برخى فعاليّتهاى اجتماعى و نيز يارىجستن از آنان در حل پارهاى از مشكلات جلوه مىنمود .
3 . تأكيد بر آزادى عقيده ، به اين شكل كه به يهوديان اجازه داده شود بر آيين خود باقى بمانند و امور مربوط به خود را انجام دهند و شهروندان دولت جديد اسلامى بهشمار آيند .
4 . تحكيم پايههاى امنيّت در شهر مدينه ، بهگونهاى كه اين شهر پايگاهى امن شناخته شود و قتل و كشتار در آن روانباشد .
5 . برقرارى حاكميّت دولت و نظام اسلامى و برگشت دادن هرگونه تصميم براى حل خصومت به رهبرى اسلامى ، كه در وجود مقدس رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم تبلور داشت .
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — صفحة 164
مساهمون: منذر حكيم
ص١٦٤