سپردند از او عذر خواهى كند و كمعلاقگى و بىاعتنايى خود را نسبت به خلافت ابراز كند . به همين جهت در هنگام بىخبرى نزد حضرتش آمده و از او اجازهء ملاقات خصوصى خواست و آنگاه گفت : سوگند به خدا ! اى ابا الحسن ! من در اين موضوع زمينه سازى نكرده بودم و در آنچه هم اينك گرفتارم رغبتى نداشتم و بر آن حرص نمىورزيدم و به خود مطمئن نيستم كه بتوانم نيازهاى امّت را بر طرف سازم ، نه نيروى مالى دارم و نه افراد زيادى از خاندانم ، و نمىخواستم آن را از ديگرى بربايم ، پس براى چه تو از من چيزى را كه سزاوارش نيستم به دل گرفته و نسبت به من در اين موضوع ناخرسندى نشان داده و با ديدهء بدبينى به من مىنگرى ؟
امام فرمود : على ( ع ) به او فرمود : اگر تمايل به اين كار ندارى و بر آن حرص نمىورزى و به خود مطمئن نيستى كه بتوانى به اين امر قيام كرده و نيازمندى مربوط به آن را روا سازى چرا به آن تن دادى ؟ ابو بكر گفت : به جهت حديثى است كه از پيامبر خدا ( ص ) شنيدم كه :
« خداوند امّت مرا بر گمراهى گرد هم نمىآورد » هنگامى كه اجتماع آنها را ديدم از حديث پيامبر پيروى كردم و محال دانستم كه اجتماع آنان بر خلاف و هدايت باشد و زمام پذيرش را به آنان سپردم ، اگر مىدانستم كه كسى مخالفت مىكند از پذيرش آن خوددارى مىكردم .
على ( ع ) فرمود : در مورد حديثى كه از پيامبر ( ص ) نقل كردى كه : « خداوند امّت مرا بر گمراهى گرد هم نمىآورد » در اين صورت آيا من از اين امّت بودم يا نبودم ؟ گفت :
آرى ، بودى ، فرمود : همچنين آن گروهى كه از بيعت با تو خوددارى كردند ؛ سلمان ، عمّار ، ابا ذر ، مقداد ، ابن عباده ، و افراد ديگرى از انصار ، آيا از امّت بودند يا نه ؟ گفت :
همهء اينان از امّت بودند . على ( ع ) فرمود : پس چگونه به حديث پيامبر ( ص ) استدلال مىكنى كه همچون افرادى از بيعت با تو خوددارى كردند با اين كه در ميان امّت كسى بر آنان ايراد نگرفته و آنان در صحابى بودن پيامبر ( ص ) و خيرخواهى او كوتاهى نداشتند . ابو بكر گفت : من هنگامى از مخالفت آنان آگاه شدم كه كار خلافت استوار شده بود و من بيم داشتم كه اگر خلافت را از خود دور كنم كار سختتر گشته و مردم از دين برگردند و مبارزه با شما براى پذيرش من ، براى دين آسانتر و نگاهدارنده تر از اين بود كه مردم به جان همديگر افتاده و به دوران كفر بازگردند و مىدانستم كه علاقهء تو نسبت به بقاى مردم و دين آنها از من كمتر نيست .
على ( ع ) فرمود : آرى چنين است ، ولى براى من بازگو كن كسى كه شايستگى اين امر را پيدا مىكند با چه ويژگيهايى آن را پيدا مىكند ؟ ابو بكر گفت : با خيرخواهى ، وفا ، رفع چاپلوسى و بخشش بى جا ، روش نيكو ، اظهار دادگرى ، دانش كتاب و سنّت و
الخصال ( فارسي ) — صفحة 333
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٣٣٣