تسليم كند . و هر كس بنده نيابد دو ماه پى در پى روزه بگيرد » .
4 - روزهء دو ماه پى در پى در كفّارهء ظهار براى كسى كه نتواند بنده اى آزاد كند . خداوند مىفرمايد : « كسانى كه زنان خود را ظهار مىكنند آنگاه از گفتهء خود بازمىگردند ، بايستى پيش از آميزش جنسى بنده اى آزاد كنند ، اين براى آن است كه بدان پند گيريد و خداوند بدان چه انجام مىدهيد آگاه است . و هر كس توانايى آزاد كردن بنده را ندارد پس بايستى پيش از آميزش دو ماه پى در پى روزه بگيرد . 5 - روزهء سه روز در كفارهء سوگند ، براى كسى كه نتواند اطعام نمايد واجب است . خداوند متعال مىفرمايد :
« كسى كه نتواند ، سه روز روزه بگيرد كه كفارهء سوگند شماست اگر سوگند ياد كنيد » . همهء اين روزها پى در پى است و پراكنده نيست .
6 - روزهء تراشيدن سر در حال احرام براى كسى كه از سرش در آزار باشد . خداوند متعال مىفرمايد : « پس هر كه از شما بيمار باشد يا از سرش در آزار باشد بايستى فديه اى از روزه يا صدقه قربانى دهد » . او در اين امر اختيار دارد ، اگر خواست روزه بگيرد ، سه روز است .
7 - روزهء در عوض قربانى براى كسى كه در حجّ تمتع نتواند قربانى كند واجب است . خداوند متعال مىفرمايد : « كسى كه با پايان عمره حج تمتّع را انجام دهد آنچه از قربانى براى او امكان دارد ذبح كند و هر كه نيافت سه روز در ايام حجّ و هفت روز هنگامى كه بازگشتيد روزه بگيريد كه اين ده روز كامل است » .
8 - روزهء كفارهء صيد در حال احرام واجب است . خداوند متعال مىفرمايد : « و هر كس از شما از روى عمد آن را بكشد بايستى كفارهء معادل آن از چهارپايان بدهد كه دو نفر عادل از شما آن را تصديق نمايد كه به صورت قربانى به سوى كعبه بفرستد يا به مسكينان اطعام نمايد يا معادل اين ، روزه بگيرد » . آنگاه فرمود : اى زهرى ! مىدانى معادل اين روزه چگونه مىشود ؟ عرض كردم : نمىدانم . فرمود : آن صيد را قيمتگذارى مىكند ، سپس به قيمت آن گندم تهيّه مىكند ، آنگاه اين گندمها با صاع پيمانه مىشود ، و به جاى هر نيم صاع يك روز ، روزه مىگيرد .
9 - روزهء نذر واجب .
10 - روزهء اعتكاف واجب .
و روزههاى حرام عبارتند از : 1 - روزهء روز فطر . 2 - روزهء روز قربان . 3 - روزهء سه روز از روزهاى تشريق . ( براى كسى كه در منى باشد ) 4 - روزهء ، روزى كه در آن ترديد است ( كه از آخر روز شعبان يا اول روز رمضان است ) كه در مورد آن امر و نهى داريم ، امر داريم كه به قصد شعبان روزه بگيريم و نهى داريم از روزهء آن روز كه فردى در آن روز ، روزه بگيرد در صورتى كه مردم در آن ترديد دارند ، عرض كردم : قربانت گردم ! اگر از ماه شعبان هيچ روزه اى نگرفته چه كند ؟ فرمود : همان شب كه ترديد دارد نيّت كند كه از ماه شعبان روزه بگيرد . اگر از ماه رمضان باشد از او كافى است و اگر از ماه شعبان باشد زيانى ننموده است . عرض كردم : چگونه روزهء مستحبى از روزه واجب كفايت مىكند ؟ فرمود : اگر كسى يك روز از روزهء ماه رمضان را به عنوان مستحب
الخصال ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٣١٣