پنجاه ركعت است و كم و زياد نيست ؟ فرمود : شب دوازده ساعت است و ميان طلوع فجر و طلوع آفتاب يك ساعت است و روز هم دوازده ساعت است و براى هر ساعتى دو ركعت قرار داده شده است و از غروب آفتاب تا پنهان شدن فرصت آن غسق ناميده مىشود . ( منظور از ساعات در اين حديث بخشهاى گوناگون شبانه روز است كه بيست و پنج شده و در پنجاه ركعت نماز ، نافلهء عشا به حساب نيامده است . )
67 - حسن بن عبد الله عسكرى از عموى خود نقل مىكند كه ابو اسحاق گفت :
ثعلب براى ما ساعات شب را چنين املا كرد : غسق ، فحمه ، عشوه ، هدأة ، جنح ، هزيع ، فقد ، عقر ، زلفة ، سحرة ، بهرة ، و ساعات روز را چنين املا كرد : راد ، شروق ، متوع ، ترحّل ، دلوك ، جنوح ، هجير ، ظهيرة ، اصيل و طفل .
برجها و بيابانها و درياها و عالمها هر كدام دوازده تا هستند
68 - ابان بن تغلب مىگويد : نزد امام صادق ( ع ) بودم كه مردى از اهل يمن وارد شد و سلام كرد و آن حضرت پاسخ سلام داد و فرمود : مرحبا بر تو اى سعد ، آن مرد گفت :
مادرم مرا چنين اسم گذاشته ولى كمتر كسى است اين نام مرا بداند ، امام فرمود : راست گفتى اى سعد مولى ، آن مرد گفت : فدايت گردم ، لقب من هم همين است . امام فرمود :
در لقب خيرى نيست ، خداوند در كتاب خود مىفرمايد : « و با لقبها به يك ديگر عيبجويى نكنيد ، چه بد است نام بد پس از ايمان ( 1 ) » اى سعد شغل تو چيست ؟
گفت : فدايت گردم من از خاندانى هستم كه در نجوم ( ستاره شناسى ) كار مىكنيم ، نمىگوييم كه در يمن كسى از ما داناتر به نجوم است .
امام فرمود : آيا از تو بپرسم ؟ آن مرد يمنى گفت : هر چه مىخواهى از نجوم بپرس كه از روى آگاهى به تو خبر خواهم داد ، امام فرمود : روشنايى خورشيد نسبت به روشنايى ماه چند درجه است ؟ مرد يمنى گفت : نمىدانم ، امام فرمود : راست گفتى ، روشنايى ماه نسبت به روشنايى زهره چند درجه است ؟ گفت : نمىدانم . امام فرمود :
هامش
( 1 ) سورهء حجرات ، آيهء 11 .