دوازده تا آفريد و آنها سيصد و شصت روزند ، پس شش روز از آنها را از آن كم كرد و آنها روزهايى هستند كه آسمانها و زمين را در آن آفريد ، و براى همين است كه ماهها كم مىشوند . ( منظور ماههاى قمرى است . )
63 - صدقة بن يسار از عبد الله بن عمر نقل مىكند كه سورهء « اذا جاء نصر الله و الفتح » در اواسط روزهاى تشريق ( يازدهم تا سيزدهم ذيحجه ) بر پيامبر خدا ( ص ) نازل گرديد ، و او دانست كه براى وداع است ، پس سوار شتر عضباى خود شد و حمد و ثناى الهى را به جاى آورد .
سپس فرمود : اى مردم ! هر خونى كه در ايام جاهليت بوده هدر است و نخستين خونى كه هدر است خون حارث بن ربيعة بن حارث است كه در قبيله مذيل شير مىخورد و فرزندان ليث او را كشتند - يا فرمود : در بنى ليث شير مىخورد و فرزندان هذيل او را كشتند - و هر ربايى كه در جاهليت بود ، برداشته مىشود و نخستين ربايى كه برداشته مىشود مال عباس بن عبد المطلب است ، اى مردم ! امروز زمان به همان حالى برگشته كه روز آفرينش آسمانها و زمينىها بود و تعداد ماهها نزد خداوند دوازده ماه در كتاب خداست ، روزى كه آسمانها و زمين را آفريد ، چهارتا از آنها ماههاى حرامند : رجب قبيلهء مضر كه ميان جمادى و شعبان است ( 1 ) و ذو القعده و ذو الحجّه و محرّم ، در اين ماهها بر خود ستم روا مداريد ( جنگ نكنيد ) همانا نسىء ( جابه جا كردن ماههاى حرام ) افزونى در كفر است كه كافران با آن گمراه مىشوند . يك سال آن را حلال و يك سال حرام مىكنند تا آنچه را كه خدا حرام كرده تكميل كنند ، آنان يك سال محرّم را ماه حرام اعلام مىكردند و يك سال صفر را حرام و محرّم را حلال مىكردند .
اى مردم ! شيطان از اينكه در بلاد شما پرستيده شود تا ابد مأيوس شده است و از شما به كارهاى ( گناهان ) كوچك راضى مىشود . اى مردم ! هر كس كه امانتى نزد اوست آن را به صاحب امانت برگرداند ، اى مردم ! زنها در ميان شما اسيرند و مالك سود و زيان خود نيستند ، آنها را به عنوان امانت الهى گرفتهايد و با سخنان خدا آنها را بر خود حلال كردهايد ، شما را بر آنان حقى و آنها را بر شما حقى است و از جملهء حقوق شما
هامش
( 1 ) بر خلاف قبيلهء ربيعه كه رجب را به رمضان اطلاق مىكردند .