تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مفردات نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 468

مساهمون:

ص٤٦٨
آن است مانند قلب و مغز .
ركىّ چاهها . مفرد آن ركيّه است و آن فقط يك بار در كلام حضرت آمده است در مقام شكايت از مردم فرموده : « اللَّهم قد ملَّت اطبّاء هذا الداء الدوىّ و كلت النزعة باشطان الركَّى اين القوم الذين دعوا الى الاسلام فقبلوه و قرء و القرآن فاحكموه » خ 121 ، 177 ، خدايا طبيبان اين درد پر رنج خسته شدند . و آبكشان به ريسمانهاى چاهها بىطاقت گشتند ، كو مردانى كه به اسلام خوانده شده و قبول كردند و قرآن را خواندند و جدّى گرفتند
رمح ( بر وزن قفل ) نيزه . جمع آن رماح و ارماح است و آن چهار بار در كلام حضرت آمده است به قشونى كه براى دفع دشمن مىفرستاد فرمود : « و اذا غشيكم الليل فاجعلوا الرماح كفّة و لا تذوقوا النوم الَّا غرارا او مضمضة » نامهء 11 ، 371 و چون شب شما را احاطه كرد ، نيزه‌ها را مانند كفّهء ترازو قرار دهيد ( در اطرافتان باشند و شما را مانند كفّه ترازو احاطه كنند ) خواب را خفيف قرار بدهيد ( نچشيد خواب را مگر كمى ) يا بطور خوابيدن و بيدار شدن ( خواب مضمضه آنست كه انسان بطور تناوب بخوابد و بيدار شود ، گوئى آب را در دهان مضمضه مىكند و به زودى بيرون مىريزد . در تعليم آداب جنگ به ياران فرموده : « و عضّوا على الاضراس فانّها انى للسيوف عن الهام و التووا فى اطراف الرماح فانّه امور للاسّنة » خ 124 ، 180 دندانها را بر دندان بفشاريد كه آن شمشيرها را از سرها كند كننده تر است و در اطراف نيزه‌ها بگرديد كه آن متحرّكتر كننده سنانهاى نيزه هاست . اگر انسان دندان بر دندان بفشارد سرش مقاومتر مىشود و در نتيجه شمشير دشمن را كند مىكند و اگر در اطراف نيزه بگردد و آن را به حركت آورد سنان آن بيشتر حركت كرده و بر بدن دشمن نافذتر مىشود ، اين ترجمه مطابق شرح ابن ميثم و ابن ابى الحديد است ، محمد عبده خلاف آن را گفته است .
رمز اشاره : « رمز اليه : اشار » آن تنها يك بار در كلام حضرت آمده است چنان كه فرموده : « اللَّهم اغفر لي رمزات الالحاظ و سقطات الالفاظ و شهوات الجنان و هفوات اللسان » خ 1 ، 7 ، 104 ، خدايا بر من ببخش اشاره‌هاى نگاههايم را و بيهوده هاى