انواع ترس پنجتاست
خوف و خشيت و وجل و رهبت و هيبت . خوف براى گنهكاران و خشيت براى عالمان و وجل براى فروتنان و رهبت براى عابدان و هيبت براى عارفان .
خوف از براى گناهان است ، خداوند مىفرمايد : « هر كس از مقام پروردگارش بترسد ، دو بهشت دارد . » ( 1 ) و خشيت براى آن است كه خود را اهل تقصير مىبيند ، خداوند مىفرمايد : « همانا در ميان بندگان خدا فقط دانشمندان از خدا مىترسند . » ( 2 ) و وجل به خاطر ترك خدمت است ، خداوند مىفرمايد : « آنها كه وقتى خدا ياد شود دلهايشان مىترسد » ( 3 ) و رهبت به جهت احساس كوتاهى است ، خداوند مىفرمايد : « و ما را از روى رغبت و ترس مىخوانند . » ( 4 ) و هيبت به خاطر شهود حق به هنگام كشف اسرار عارفان است ، خداوند مىفرمايد : « و خداوند شما را از خود مىترساند . » ( 5 ) از پيامبر خدا ( ص ) روايت شده كه وقتى نماز مىخواند از ترس خدا از سينه اش صدايى چون صداى ديگ جوشان مىآمد . اين حديث را ابو محمد عبد الله بن حامد به ما نقل كرده و سند آن را به بعضى از صالحان مىرساند .
خدا و پيامبرش پنج خصلت را دوست دارند
28 - ابو عبيدهء حذّاء ، از امام باقر ( ع ) نقل مىكند كه فرمود : اسيرانى نزد پيامبر آوردند ، او دستور داد كه همه را بكشند ولى از ميان آنها يك نفر را آزاد كرد . آن مرد گفت : اى پيامبر خدا ، چگونه از ميان آنها مرا آزاد كردى ؟ فرمود : جبرئيل از سوى خداوند به من خبر داد كه در تو پنج خصلت است كه خدا و پيامبرش آنها را دوست دارند : غيرت شديد بر خانواده ات و سخاوت و اخلاق نيكو و راستگويى و شجاعت . چون آن مرد اين سخن را شنيد مسلمان شد و اسلام نيكويى يافت و همراه با پيامبر خدا ( ص ) به سختى جنگيد تا شهيد شد .
مال جمع نشود مگر با پنج خصلت
29 - اسماعيل بن بزيع مىگويد : از امام رضا ( ع ) شنيدم كه فرمود : مال جمع نشود مگر با پنج خصلت : بخل شديد و آرزوى دراز و حرص غلبه كننده و قطع رحم و مقدم داشتن دنيا بر آخرت .
.
هامش
( 1 ) سورهء الرحمن ، آيهء 46 .
( 2 ) سورهء فاطر ، آيهء 28
( 3 ) سورهء انفال ، آيهء 2 .
( 4 ) سورهء انبياء ، آيهء 90 .
( 5 ) سورهء آل عمران ، آيهء 27 .