نمىشوند ؟ ! - عنكبوت : 2 » ، و آيهء : « و هر آينه ما سليمان را آزموديم - ص : 34 » ، و در خطاب به حضرت موسى عليه السّلام كه : « ما قوم تو را پس از تو آزموديم و سامرىّ گمراهشان ساخت - طه : 85 » ، و كلام موسى كه گفت : « [ پروردگارا ] اين نيست مگر امتحان تو - اعراف : 154 » ، و آيهء : « مىخواهد شما را در آنچه به شما داده بيازمايد - مائده : 48 » ، و :
« سپس شما را از آنان واگردانيد گردانيد تا شما را بيازمايد - آل عمران : 152 » ، و : « ما آنان را بيازموديم چنان كه صاحبان آن بوستان را آزموديم - قلم : 17 » ، و آيهء : « تا شما را بيازمايد كه كدام يك از شما نيكوكارتر است - ملك : 2 » ، و آيهء : « و آنگاه كه إبراهيم را پروردگار وى به امورى چند بيازمود - بقره : 124 » ، و آيهء : « و اگر خدا مىخواست از كافران انتقام مىكشيد و ليكن خواست تا برخى از شما را به برخى بيازمايد - محمّد صلَّى الله عليه و آله : 4 » ، فرمود كه تمام آنها به معناى اختبار و آزمون در كتاب خدا آمده است .
سپس آن حضرت عليه السّلام فرمود : پس اگر بگويند : حجّت و دليل در اين كلام الهى كه :
« خدا هر كس را كه خواهد راه نمايد و هر كس را خواهد گمراه سازد - نحل : 93 » و مانند آنها چيست ؟
گوئيم : تفسير اين آيات همگى بر دو معنا است ، امّا معناى نخست : كه قدرت او را اعلام مىدارد ، يعنى : او به هدايت و گمراهى هر كس كه خواهد قادر و توانا است ، پس
الاحتجاج ( فارسي ) — صفحة 537
مساهمون: أحمد بن علي الطبرسي
ص٥٣٧