امام فرمود : در اين صورت آنچه در بهشت و جهنّم است از بين خواهد رفت و تمام خواهد شد ، و اين مطلب اى سليمان بر خلاف كتاب خدا و ضدّ خلود و جاودانگى است ، زيرا خداوند مىفرمايد : « براى ايشان آنچه خواهند در آن ( بهشت ) موجود است و نزد ما نيز اضافى و زيادى هست - ق : 35 » ، و نيز فرموده : « عطائى بىپايان » ، و : « ايشان از آنجا ( بهشت ) بيرون رانده نمىشوند - حجر : 48 » و : « براى هميشه در آن مكان جاودانه هستند - بيّنه : 8 » ، و نيز : « و ميوههاى فراوان ، بريده نشوند بدون اينكه كسى از خوردن آنها منع گردد - واقعه : 32 و 33 » ، سليمان جوابى نداشت بدهد .
سپس امام فرمود : اى سليمان ، بگو آيا اراده فعل است يا غير فعل ؟
گفت : آرى فعل است ، فرمود : پس حادث است زيرا افعال محدّث ( پديده ) مىباشند ، گفت : فعل نيست ، امام فرمود : پس چيز ديگرى از ازل با خدا بوده است ، سليمان گفت : اراده همان انشاء و ايجاد است ، امام فرمود : اى سليمان ، اين سخن ، همان چيزى است كه بر ضرار ( 1 ) و هم مسلكان
هامش
( 1 ) او ضرار بن عمرو قاضى از بزرگان معتزله مىباشد ، و جماعتى نيز او را از مجبّره خواندهاند ، و قريب به سى كتاب تصنيف نموده ، احمد حنبل فتوا بر قتل او صادر نمود ، در نهايت بسال 190 مرد . و صاحب لسان الميزان در باره اش گويد : « وى داراى عقايد فاسدى بوده است » .