پرسيد : آيا خالق مختلف است يا مؤتلف ( 1 ) .
فرمود : حضرت بارى در خور اختلاف و ائتلاف نيست ، زيرا فقط متجزّى و جدا جدا اختلاف دارند ، و آنچه مؤتلف گردد متبعّض است ، و به او مختلف و مؤتلف نگويند .
پرسيد : پس چگونه او خدايى واحد است ؟ فرمود : در ذات واحد است ( منحصر بفرد است ) نه واحدى همچون يك ( كه دو ندارد ) زيرا هر واحدى جز او قابل جزء شدن است ، و او تبارك و تعالى واحدى است كه نه جزء جزء شود و نه شمارش .
پرسيد : پس به چه دليل خلق را آفريد ، زيرا نه بدان محتاج بود و نه به خلقشان ناچار ، و در خور اين هم نيست كه ما را از سر عبث و بيهوده خلق كرده باشد ؟
فرمود : خلق را براى اظهار حكمت و جارى ساختن علم و امضاى تدبير خود آفريد .
پرسيد : پس چرا به خلق اين سرا كفايت نكرده و سراى ديگرى براى ثواب و عقاب آفريد .
فرمود : بىشكّ اين سراى امتحان ، و آن محلّ كسب ثواب و دريافت رحمت است ،
هامش
( 1 ) يعنى : مركّب از اجزاى مختلف الحقيقة است يا متّفق الحقيقة .