خواهد آورد در ژانويهء 1725 ( 1138 هجرى ) يعنى چند ماه پيش از مرگ خود به بازرگانان لندن پيشنهاد نمود تا براى تجديد بازرگانى ماوراء روس ميان انگلستان و ايران كه از 150 سال پيش متروك مانده بود اقدامى كنند . بعد از مرگ او اين طرح به انجام نرسيد اما در ماه دسامبر سال 1734 ( 1147 هجرى ) ملكه آن امپراطريس روسيه امتيازى به بازرگانان انگليسى داد كه طبق آن حمل و نقل كالا براى ايران از راه روسيه با حمل و نقل كالاى ايران صدى سه ماليات داشت .
جانالتون « 1 » در گيلان
كمى بعد انگليسى زرنگ و چالاكى به نام جان التون كه مدت چهار سال براى حكومت روس كار كرده بود و در آسياى مركزى و سيبرى به خدمت اشتغال داشت با فكر بهرهبردارى از منابع آسياى مركزى براى ايجاد راه تازهاى از استر اباد به بخارا هم آهنگى نشان داد و در ژوئن سال 1739 ( 1154 هجرى ) به گيلان آمد و گزارشهاى او آنچنان بازرگانان انگليسى را برانگيخت كه على رغم اعتراضات شديد كمپانى ترك و
هامش
( 1 ) - جان التونJan eltonدر خدمت پطر كبير بود . راه ولگا و خزر را پوئيد ( 1739 ) و مسافرتى به رشت كرد . در غياب نادر شاه فرمان مساعدى از رضا قلى ميرزاى افشار براى شركت مسكوى گرفت . در اين زمان پايتخت ايران در مشهد بود و التن خيال داشت كه خود را به نواحى شمالى ايران كه از كارخانههاى انگليس در بندر عباس و اصفهان دور بود برساند . با اجازهء وى دولت روسيه دو كشتى در قازان ساخت ( 1742 ) و براى تجارت به رشت رفت و آمد مىكرد ، اما با روسيه اختلاف پيدا كرد و به نادر اظهار اطاعت نمود .
در جنگلهاى گرجستان كه نادر در صدد تهيهء ناوگانى در درياى خزر بر آمد التن او را يارى نمود و در لنگرود كشتى ساخت و پس از او شركت مسكوى ج . هانوى را اعزام نمود ولى در سال 1746 روسها تجارت بريتانيا را در درياى خزر ممنوع كردند .
( از دايرة المعارف فارسى غلامحسين مصاحب )