صومعهسرا
صومعهسرا كه در تاريخ نگارش اين كتاب بوسيلهء رابينو از دهكدههاى كسما به شمار مىرفته است . بواسطهء موقعيتى كه داشت به صورت يكى از بخشهاى تابع شهرستان فومن در آمد و اين وضع تا سال 1338 خورشيدى ادامه داشت . در سال مذكور اين بخش به سبب اهميتى كه يافته بود به شهرستان تغيير يافته است .
شهرستان صومعه سرا از طرف شمال به سرزمينهاى ساحلى مرداب پهلوى و از طرف مشرق به رشت و از جنوب به شهرستان فومن و از سمت مغرب به ماسال و شاندرمن از توابع شهرستان طوالش و همچنين قسمتى از خلخال محدود مىگردد .
مركز اين شهرستان صومعه سرا مىباشد كه در 49 درجه و 19 دقيقه طول شرقى و 37 درجه و 17 دقيقه عرض شمالى و در فاصلهء 26 كيلومترى مغرب رشت و 16 كيلومترى فومن واقع شده است .
صومعهسرا داراى 162 قريه است و از دو بخش تشكيل شده ، بخش مركزى داراى 137 قريه و تولمات داراى 25 قريه است . آب مزارع اين قريهها از رودخانههاى تنيان ، سياهرود خان ، پلنگور و ماسولهرود خان تأمين مىگردد .
آب و هواى اين شهرستان در زمستان سرد و مرطوب و در تابستان معتدل است و باران ساليانهء آن در حدود 80 سانتيمتر است .
كشاورزى
دو سوم مردم صومعهسرا به كشت برنج اشتغال دارند و قسمت اعظم زمينهاى آن يعنى در حدود 17000 هكتار زمين به مزارع برنج اختصاص داده شده است . پس از برنج محصولات ديگر آن به ترتيب اهميت : توتون ، ابريشم ، چاى و مختصرى نيشكر است كه در چند محل معين كاشته مىشود .
كشت توتون در اين منطقه اهميت فراوانى داشت ولى امروزه ميزان كشت آن رو به تقليل نهاده و فعلا 595 هكتار زمين زير كشت توتون قرار دارد كه محصول خشك پيش بينى شدهء آن 557671 كيلو است . محصول توتون كه در هر هكتار زمين فومن 1000 كيلو مىباشد در صومعه سرا قريب 937 كيلو است . در پارهاى از نواحى مانند كسما ، طاهر گوراب ، جمعه بازار فومن ، گورابزرميخ و شهر صومعهسرا به منظور جمعآورى و مراقبت در وضع توتون ادارهء دخانيات وجود دارد و تعداد كارگران مزارع توتون در اين شهرستان در حدود 2200 نفر است .
تربيت كرم ابريشم در كسما و طاهر گوراب بيش از ساير نواحى صومعهسرا ديده