سنگ رخام فراهم آوردند و پيرامن هر مربّعى از مربّعات آن خطّى از [ 1 ] زر در كشيدند و بلاژورد تكحيل كردند و از تلوين و تزيين بجايى رسانيدند كه هر كس كه مىديد انگشت تعجّب در دندان مىگرفت و مىگفت : اى آنكه مسجد دمشق را ديدهاى ، و بدان شيفته شده ، و دعوى كرده كه مثل آن بنيادى ممكن نگردد و جنس آن عمارتى صورت نبندد ، بيا و مسجد غزنه مشاهدت كن تا بطلان دعوى خود بينى ، و سخن خويش را بكلمهء استثنا استدراك كنى ، و بدانى كه حسن صفتى است از مجموع اوصاف او ، و ابداع عبارتيست از صنعت الطاف وى .
و در پيش اين خانه مقصورهاى بود كه در مشاهد اعياد و جمعات سه هزار غلام در او بأداء فرايض و سنن بايستادندى و هر يك در مقام معلوم خويش بى مزاحمت ديگرى بعبادت مشغول شدى . و در جوار اين مسجد مدرسهاى بنا نهاد و آن را بنفايس كتب و غرايب تصانيف ايمّه مشحون كرد مكتوب [ 2 ] بخطوط پاكيزه و مقيّد بتصحيح علما و ايمّه و فقها . و طلبهء علم روى بدان نهادند و به تحصيل و ترتيل علم مشغول شدند و از اوقاف مدرسه وجوه رواتب و مواجب ايشان موظّف مىگشت و مشاهرات و مسانهات ايشان رايج مىرسيد ، و از سراى امارت با [ 3 ] حظيرهء مسجد راهى ترتيب دادند كه از مطمح ابصار و موقف نظّار پوشيده بود و سلطان در اوقاف حاجات با سكينتى تمام و طمأنينتى كامل از بهر اداء فريضه بدان راه به مسجد رفتى و هر يك از افراد امرا و آحاد كبرا حظيرهاى مفرد بنا نهادند كه حقيقت حسن و استكمال صفت آن جز بمشاهدت و معاينه امكان نپذيرد .
و عرصهء غزنه در ايّام دولت سلطان در اتّساع بنيان و استحكام اركان از
هامش
[ 1 ] - اس « از » را ندارد
[ 2 ] - اس « مگتوب » را ندارد
[ 3 ] - صو : تا . شع :
بى نقطه است .