و امّا از جهت جنس : دسته اى از خاكها زبر و بخشى از آنها نرم هستند .
بارى خاكى كه از جناب آدم از آن آفريده شده چون اين انواع و اقسام در آن مىباشد لا جرم مردم نيز مثل آن خاك اقسام و انحايى دارند فلذا در بين آنها برخى نرم و بعضى خشن ، دسته اى سفيد و گروهى زرد و سرخ و جماعتى سرخ و سفيد و پاره اى سياه مىباشند همان طورى كه خاك با اين الوان و رنگها ديده مىشود .
سائل عرض كرد : بيان فرماييد آيا آدم از حوّا ، خلق شده يا حوّاء ، از آدم ؟
حضرت فرمودند : حوّاء از آدم آفريده شده و اگر آدم از حوّاء آفريده شده بود مىبايد طلاق در دست زنان باشد نه مردان .
سائل عرضه داشت : آيا حوّاء از تمام آدم خلق شده يا از بعضش ؟
حضرت فرمودند : از بعضش خلق شده و اگر از تمامش آفريده شده بود مىبايد قصاص در زنان همچون قصاص در مردان جايز باشد .
سائل عرض كرد : آى حوّاء از ظاهر آدم خلق شده يا از باطنش ؟
حضرت فرمودند : از باطنش و اگر از ظاهر او آفريده شده بود مىبايد زنان همچون مردان بدون پوشش باشند و به همين خاطر است كه طائفه نسوان بايد مستور و پوشيده باشند .
سائل عرض كرد : از راست آدم آفريده شد يا از قسمت چپش ؟
حضرت فرمودند : از قسمت چپ آدم خلق شد و اگر از سمت راست او آفريده شده بود بايستى اناث از نظر حظَّ ارثى با ذكور مساوى باشند و به همين خاطر است كه براى اناث يك سهم و براى ذكور دو سهم خدا قرار داده است و نيز شهادت دو زن مثل شهادت يك مرد منظور قرار داده شده است .
سائل عرض كرد : از كجاى قسمت چپ آدم خلق شده است ؟
حضرت فرمودند : از گل زيادى دنده چپ .
سائل عرضه داشت : اى محمّد راست و درست فرمودى ، اينك بفرماييد براى چه به وادى مقدّس ، مقدّس مىگويند ؟
حضرت فرمودند : زيرا در آن وادى ارواح تقديس و تنزيه شده و فرشتگان را به صف كشيدهاند و حق عزّ و جلّ با جناب موسى عليه السّلام تكلَّم فرموده است .
سائل عرض كرد : چرا جنّت ( بهشت ) را جنّت خواندهاند ؟
حضرت فرمودند : زيرا مستور و پنهان از مخلوقات است و نيز پسنديده و پاكيزه بوده و نزد خدا ذكرش و يادش مطلوب و مرضى است .
علل الشرايع ( فارسي ) — صفحة 509
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٥٠٩