* ( وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ وَالنَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَجَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسابَ ) * ( ما شب و روز را دو نشانه قدرت خود قرار داديم آنگاه از روشنى ماه كاستيم و خورشيد و آيه روز را هميشه تابان ساختيم تا شما در روز ، روزى حلال از خدا بخواهيد و نيز تا آنكه شما سالها و حساب اوقات را بدانيد . . . ) سائل گفت : اى محمّد راست گفتى ، اكنون مرا خبر بده چرا ليل ( شب ) را ليل مىگويند ؟
حضرت فرمودند : براى اين كه در اين برهه از زمان مردان با زنان تماس و انس گرفته همان طورى كه لباس به بدن تماس پيدا مىكند ، خداوند عزّ و جلّ شب را الفت و لباس قرار داده چنانچه در قرآن مجيد مىفرمايد :
* ( وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَجَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ) * ما شب را لباس و روز را معاش شما قرار داديم ) .
سائل عرضه داشت : راست گفتى اى محمّد ، اينك بفرماييد : با اين كه مقدار و اندازه ستارگان با هم مساوى است با اين حال چرا كوچك و بزرگ به چشم مىآيند ؟
حضرت فرمودند : زيرا بين كواكب و آسمان دنيا دريايى است كه باد وقتى مىوزد به سطح اين دريا كه مىخورد امواج پديد آمده و چون موجها بزرگ و كوچك هستند قهرا ستارگان كه از فراسوى اين امواج ديده مىشوند به حسب بزرگى و كوچكى امواج متفاوت به نظر مىآيند .
سائل پرسيد : چرا دنيا را دنيا مىگويند ؟
حضرت فرمودند : دنيا پست است و از آخرت نازلتر آفريده شده و اگر در عرض و مقارن آن مىبود اهل آن فانى نمىشدند همان طورى كه اهل آخرت فانى نمىگردند .
سائل پرسيد : چرا قيامت را قيامت مىگويند ؟
حضرت فرمودند : زيرا در آن روز مخلوقات براى حساب مىايستند .
سائل پرسيد : چرا آخرت را آخرت مىگويند ؟
حضرت فرمودند : براى اين كه بعد از دنيا مىآيد و سالهاى توصيف نشده و ايّامش شمارش نگشته و سكَّانش هرگز نمىميرند .
سائل گفت : اى محمّد راست گفتى اكنون بفرماييد : اوّلين روزى كه حق تعالى مخلوقات را آفريد چه روزى بود ؟
علل الشرايع ( فارسي ) — صفحة 505
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٥٠٥