بيان : اصطفاء بمعنى اختيار است ، خداوند اسلام را برگزيد تا راهى به سوى طاعت او و بهشت باشد ، و اصطناع ، افتعال است از صنيعه بمعنى بخشش و بزرگوارى و احسان ، و اصطنعه يعنى آن را برگزيد ، و اصطنع خاتما يعنى فرمان داد ، انگشترى برايش بسازند ، يكى از شارحان نهج البلاغه گويد :
( اصنع لى كذا على عينى ) يعنى چنان بساز مثل اينكه در حضور من ميسازى و من به چشم خود گواهم ، بنا بر اين معناى اين جمله فرمايش حضرت آنست كه فرمان داد اسلام را چنان بسازيد چنانچه او خود گواه باشد ، يعنى بنيان پايههايش را بر آنچه بايد و بر نكات و دقائقى كه او ميداند نهند ، و بقولى بر دانائى او بشرافت و فضيلت آن ، و بقولى برگزيد و فرمان داد آن را در نگهبانى او بسازند چنانچه در دعا گويند ( عين اللَّه عليك - خدا نگهبانت باشد ) و در هر صورت ( على ) مفيد حال است ، و اصطفيت الشيء ، يعنى آن را برگزيدم ، و اصطفيته الودّ يعنى دوستى او را خالص نمودم .
( و اصفاه خيره خلقه )
يعنى براى انگيزش آن بهترين آفريدگانش را بر گزيد ، و برترين موجودات را ويژه تبليغ آن ساخت ، و خيره بكسر خاء بر وزن عنبه اسم مصدر اختيار است ، و دعامه بكسر دال ستون خانه است ، و ضمير در محبّته باسلام يا به خدا بازمىگردد ،
( و ذلّه الاديان )
يعنى نسخ آنها يا خوارى اهل آن اديان ، و همچنين وضع ملّتها ، يعنى پست نمودن آنها نيز دو احتمال دارد ، و خذله بر وزن نصره يعنى ياريش را ترك كرد ، و محادّه مخالفت و بازداشتن است ، و ركن هر چيز تكيهگاهيست كه به آن مىايستد ، و اركان گمراهى ، عقائد گمراهكننده ، يا رؤساء گمراهى ، يا بتهايند ، و ركن آن ريشهها و قواعد آن يا پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم يا كلمه توحيد است ( و حياضه ) حوضهاى آن ، قوانين آن ، يا پيامبر و امامان عليه السّلام يا دانشمندانند ، و آب آن حوضها ، دانش و هدايت است ، و تئق بر وزن فرح يعنى پر شد ، و أتأقه يعنى آن را پر ساخت ، و ماتح
بحار الأنوار (ج65) (شيعه در پيشگاه قرآن و اهل بيت ع) (فارسى) — صفحة 468
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٦٨