نپذيرفته باشد ، و نپذيرفتن او به جهت تكبّر يا تقليد از پيشينيان و تعصّب نسبت به آنها يا غير اينها باشد به همان مقدار كه نپذيرفته كافر است ، و باور نكردنش موجب كفر بسبب انكار است ، و به همين جهت عذابش عظيمست ، و آيه قرآن بدانها اشاره دارد ( كافران را يكسانست بترسانى يا نترسانى ايمان نخواهند آورد ، قهر خدا مهر بر دلها و پرده بر گوشها و چشمهاى ايشان نهاده و ايشانراست عذابى سخت ) « 1 » .
و هر كه دعوت را دريافته و آن را به زبان و ظاهر پذيرفته ، تا مال يا جانش محفوظ باشد يا هدف ديگرى داشته ، و در دل و باطن منكر است ، چون عقيده ندارد ، او كافر است بسبب نفاق ، و عذاب او از همه شديدتر است ، و به ميزان نفاقش براى او عذاب دردناكست ، و آيه قرآن نيز به آنها اشاره ميفرمايد ( و گروهى از مردم منافق گويند كه ما ايمان آوردهايم به خدا و روز قيامت و حال آنكه ايمان نياوردهاند ، خواهند تا خداى و اهل ايمان را فريب دهند و حال آنكه فريب ندهند مگر خود را و اين را نميدانند ، دلهاى آنان مريض است پس خدا بر مرض ايشان بيفزايد و آنها راست عذاب دردناك بدين سبب كه دروغ ميگويند ، تا آنجا كه ميفرمايد : كه خداوند بر همه چيز قادر است ) « 2 » .
و هر كه دعوت را دريافته و در دل معتقد شده چون درستى آن برايش روشن شده ، ولى به زبانش انكار كند ، و بدان اعتراف ننمايد بخاطر حسد ، و ستم و سركشى ، و اظهار بلندى يا تقليد و تعصّب ، و غير اينها كافر است بكفر يهود منشى ، و عذاب او نزديك عذاب منافق است ، و آيه شريفه به آن اشاره ميفرمايد ( گروهى كه ما بر آنها كتاب فرستاديم ) ( يهود و نصارى ) محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و حقانيت او را به خوبى ميشناسند بدان گونه كه فرزندان خود را ، و ليكن گروهى از آنان از راه
هامش
( 1 ) سورهء بقره آيه 6 و 7 .
( 2 ) سورهء بقره آيه 8 تا 20 .